Showing posts with label sytan. Show all posts
Showing posts with label sytan. Show all posts

အားကစားေလာက ဟာသမ်ား (၁)

သူ႔ဝါသနာက

အားကစားဝါသနာရွင္တစ္ေယာက္ ဆရာဝန္တစ္ဦးထံေရာက္လာၿပီး
ေျပာေနသည္မွာ . . .
"ေဒါက္တာခင္ဗ်ား . . ကြ်န္ေတာ့ကို အိပ္မက္ဆိုးေတြ
ႏွိပ္စက္ေနတာ ႏွစ္လတိတိရွိပါၿပီ၊ ည
တိုင္း ၾကြက္ေတြေဘာလံုး ကစားၾကတဲ့အေၾကာင္းပဲ မက္ေနလို႔"
"ဒီအတြက္ ဘာမွစိတ္ပူစရာမလိုပါဘူး၊ ေရာ့ . . ေဟာဒီ
ေဆးျပားကို ဒီည ေသာက္လိုက္၊
ဘယ္ၾကြက္မွ ေပၚလာမွာမဟုတ္ေတာ့ဘူး၊ စိတ္ခ်"
"ေဒါက္တာ့ေဆးျပားကို မနက္ျဖန္ညမွ ေသာက္ရင္မျဖစ္ဘူးလား ခင္ဗ်ာ"
"ဒီည ဘာျဖစ္လို႔ မေသာက္ခ်င္ရတာလဲ" ဟု ဆရာဝန္က
ေမးလိုက္ေသာအခါ ထိုသူက ျပန္
ေျဖလိုက္သည္မွာ . . .
"ဒီည ဖိုင္နယ္ပြဲ ရွိလို႔ပါ" ဟူ၏ . . ။

-----------------------------------------------------------
မတူတာက

အားကစား ဆပ္ကပ္ပညာရွင္တစ္ဦးကို အင္တာဗ်ဴးေနစဥ္ . .
"ဆင္ေတြနဲ႔ မိန္းကေလးေတြကို ညႊတ္ၾကားေစခိုင္းရာမွာ
ဘယ္လိုမ်ား ျခားနားခ်က္ရွိပါသ
လဲ"
ဟုေမးျမန္းလိုက္ရာ၊ ပညာရွင္က ျပန္ေျဖၾကားလိုက္သည္မွာကား . . .
"ဆင္ေတြကေတာ့ အစမ္းေလ့က်င့္ၿပီးတာနဲ႔ အျပင္ထြက္ၿပီး
ညစာေကြ်းဖို႔ မပူဆာဘူးေပါ့ဗ်ာ"
ဟူ၏ .. ။

----------------------------------------------------------
လြယ္လြယ္ေသလို႔မရ

ေဘာလံုးဝါသနာရွင္တစ္ဦးသည္ ေဘာလံုးပြဲသြားရန္
အေဖာ္မရွိသျဖင့္ အနီးအနားမွ လူတစ္
ဦးကို အေဖာ္စပ္ၾကည့္ေန၏။
"ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဒီညေန ေဘာလံုးပြဲသြားရေအာင္၊ ခင္ဗ်ားတို႔
႐ံုးမွာ ခြင့္တင္လိုက္ပါလား၊ ခင္
ဗ်ားအဖြား အသုဘရွိတယ္ ဘာညာေပါ့ဗ်ာ"
ထိုအခါ ထိုသူက
"မျဖစ္ဘူးဗ် . . ကြ်န္ေတာ္တို႔႐ံုးမွာ ဘယ့္ႏွယ္လုပ္
အဘြားေသတယ္လို႔ အေၾကာင္းျပလို႔ရမ
လဲ"
"ဟား . . . ဘာျဖစ္လို႔မရရမွာလဲ၊ ခင္ဗ်ား႐ံုးက
ဘာ႐ံုးမလို႔လဲ" ဟုေျပာလိုက္သျဖင့္ ထိုသူက
ျပန္ရွင္းပလိုက္သည္မွာကား . . .
"ေသမရဆို ကြ်န္ေတာ္တို႔႐ံုးက ေမြးစာရင္း ေသစာရင္း
ထုတ္ေပးရတဲ့႐ံုးေလ၊ ကြ်န္ေတာ့့အ
ဘြားေသတယ္ လို႔ဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ့အရာရွိက ဘယ္တုန္းကေသတာလဲ၊ ေသစာရင္းသြင္းရေအာင္ စာရြ
က္ စာတမ္းေတြယူခဲ့လို႔ ေျပာလိုက္မွ ဟုတ္ေပ့ျဖစ္ေနပါဦးမယ္ဗ်" ဟု၏ . . ။

--------------------------------------------------------

စိန္ငွက္႐ိုး

ကြ်န္ေတာ္တို႔ မ်က္မျမင္ပု႑ားမ်ား ပတ္ဝန္းက်င္

 ကြ်န္ေတာ္တို႔ မ်က္မျမင္ပု႑ားမ်ား ပတ္ဝန္းက်င္


               တစ္ခါက ကာလီဒါသကို ဘုရင္မင္းႀကီးက ေမးတယ္။
               "ကာလီဒါသ ငါ့တိုင္းျပည္မွာ မ်က္စိျမင္ေသာသူမ်ားနဲ႔
မျမင္ေသာသူမ်ား အဘယ္သူကပိုမ်ားသနည္း"
                ဒီေတာ့ ကာလီဒါသက
                "မွန္လွပါ မျမင္ေသူသူက ပိုမ်ားပါတယ္ အရွင္မင္းႀကီး"
လို႔ ေလွ်ာက္တင္လိုက္တယ္။
                "ဟယ္. . မဟုတ္ေသးပါဘူး ကာလီဒါသ၊ ငါေမးေနတာ
ငါ့တိုင္းျပည္မွာ အေကာင္းနဲ႔အကန္း
 ဘယ္သူက ပိုမ်ားသလဲလို႔ ေမးေနတာ"
                " မွန္လွပါ၊ ကြ်န္ေတာ္မ်ိဳးႀကီးလည္း အဲ့ဒါကိုပဲ
ေျဖတာပါဘုရား၊ အရွင္မင္းႀကီးရဲ႕တိုင္းျပည္
မွာ အေကာင္းထက္ အကန္းက ပိုမ်ားပါတယ္ ဘုရား"
                ဒီေတာ့ ဘုရင္ႀကီးဟာ အမ်က္ေခ်ာင္းေခ်ာင္းထြက္သြားသတဲ့။
သူ႔တိုင္းျပည္ကို အကန္းေတြ
ပိုမ်ားတယ္လို႔ အေျပာခံရတာကိုး။
                "ေကာင္းၿပီေလ ကာလီဒါသ၊ သင့္စကားကို မွန္ကန္တဲ့အေၾကာင္း
သင္ငါ့ကို သက္ေသျပဖို႔ေတာ့လိုလိမ့္မယ္။ မဟုတ္ရင္ေတာ့ ကြ်ႏု္ပ္ သင့္ကို
အျပစ္ေပးရလိမ့္မယ္" လို႔ေျပာလိုက္တယ္။ ေနာက္ေန႔
မွာေတာ့ ကာလီဒါသဟာ နန္းေတာ္ထဲကို ခစားမဝင္ေတာ့ပါဘူး။ စာအုပ္တစ္အုပ္၊
မင္တံတစ္ေခ်ာင္းနဲ႔ ျမစ္ဆိပ္မွာ သြားထုိင္ေနပါေတာ့တယ္။ နန္းေတာ္ထဲက မွဴးမတ္ေတြဟာ
ကာလီဒါသအေၾကာင္းကို တိုးတိုးတိုးတိုးနဲ႔ အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာၾကတယ္။ ကာလီဒါသဟာ သက္ေသမျပႏိုင္ေတာ့လို႔ဘုရင့္အမ်က္ ေျပလိုေျပျငား အသနားခံဖို႔ ရတုေတြစပ္ေနတာတို႔၊ ကာလီဒါသဟာ စိတ္မႏွံ႔ေတာ့လို႔သာဒီလိုေျပာ၊ဒီလိုျပဳမူေနတာတို႔၊ ကာ
လီဒါသဟာ ဘုရင္မင္းျမတ္ကို တမင္သက္သက္ ဆန္႔က်င္တိုက္ခိုက္တာတို႔
စံုလို႔ပဲေပါ့၊ကိုယ္သန္ရာသန္ရာ၊ ထင္ရာျမင္ရာ လိုရာစြဲလို႔ ေျပာၾကဆိုၾကပါေတာ့တယ္။ အဲ့ဒါလူေလ . . ။လူေတြရဲ႕သဘာဝေလ။
                  ေနာက္ဆံုး ဘုရင္မင္းျမတ္ဟာ မေနႏိုင္ေတာ့ဘဲ
ကာလီဒါသရွိရာကို မွဴးမတ္ဗိုလ္ပါေတြနဲ႔ကိုယ္ေတာ္တိုင္ ၾကြေရာက္သြားလိုက္တယ္။ အရင္ဆံုး မင္းခ်င္းတစ္ေယာက္ကိုလႊတ္ၿပီး ေမးခိုင္းတယ္။
                 "ပညာရွိႀကီးကာလီဒါသ၊ ပညာရွိႀကီး ဘာလုပ္ေနတာလဲ"
                 သူဘာမွ ျပန္မေျဖဘူး။ သူ႔စာအုပ္ထဲ အဲ့ဒီမင္းခ်င္းရဲ႕
နာမည္ ထည့္ေရးလိုက္တယ္။ဘယ္လို
မွ အေျဖမရတဲ့ မင္းခ်င္းက ကာလီဒါသအပါးက ခြာၿပီး ဘုရင္မင္းျမတ္ကို ျပန္ေလွ်ာက္တယ္။
                 "မွန္လွပါ၊ အမတ္ႀကီးကာလီဒါသဟာ ကြ်န္ေတာ္မ်ိဳးကို
အဖတ္ေတာင္မလုပ္ပါဘူးဘုရား"
                  ဘုရင္မင္းျမတ္က စဥ္းစားတယ္။ အင္း . . သူ႔ထက္
ရာထူးငယ္တဲ့သူေမးလို႔ အေရးမလုပ္
တာေနမွာ။ ဒီေတာ့ရာထူးအဆင့္အတန္းခ်င္းတူတဲ့ အမတ္တစ္ေယာက္လႊတ္ဦးမွပဲေပါ့။
ဒါနဲ႔ ကာလီဒါသ
နဲ႔ အဆင့္အတန္းခ်င္းတူတဲ့ အမတ္တစ္ေယာက္ကို လႊတ္ၿပီး ေမးခုိင္းျပန္တယ္။
                   "အေဆြေတာ္ ကာလီဒါသ။ ဘာလုပ္ေနပါသလဲ"
                  ကာလီဒါသျပန္မေျဖပါဘူး။ အဲ့ဒီအမတ္ရဲ႕နာမည္ကို စာအုပ္ထဲ
ထည့္ေရးလိုက္ျပန္တယ္။
ဘယ္လိုမွ ေမးမရတဲ့ အဆံုးမွာ အဲ့ဒီအမတ္လည္း ျပန္သြားရျပန္တယ္။
                   "ကြ်န္ေတာ္မ်ိဳးကုိလည္း မေျဖပါဘူး အရွင္မင္းျမတ္"
                   ဒါနဲ႔ဘုရင္ႀကီးဟာ ကာလီဒါသထက္ ရာထူးအဆင့္တန္းႀကီးတဲ့
ဝန္မင္းတစ္ပါးကို ေစလႊတ္လိုက္ျပန္တယ္။
                    "ကာလီဒါသ ေမာင္မင္းဘာလုပ္ေနသလဲ" ကာလီဒါသဟာ
ဝန္မင္းႀကြလာတာကို ပ်ာပ်ာသလဲ လုက္အုပ္ခ်ီလို႔ ခရီးဦးႀကိဳျပဳေပမဲ့ ျပန္မေျဖပါဘူး။
ဝန္မင္းရဲ႕နာမည္ကိုစာအုပ္ထဲ ထပ္ထည့္လိုက္ျပန္တယ္။ ဒါနဲ႔ေမးမရတဲ့အဆံုး
ဝန္မင္းလည္း ေဒါနဲ႔ေမာနဲ႔ ျပန္ၾကြသြားတယ္။
                     "အဲ့ဒီ ငမိုက္သား ကာလီဒါသဟာ
ကြ်န္ေတာ္မ်ိဳးကိုေတာင္ ပမာမခန္႔နဲ႔ ေမးတာမေျဖဘူး
ဘုရား"
                     " သယ္ . . ဒါဆိုရင္
ေနာ္ကထပ္ဝန္မင္းတစ္ေယာက္ထပ္သြား၊ ငါကိုယ္ေတာ္ကိုယ္တိုင္
ေမးခိုင္းတယ္လို႔ ေမးစမ္း"
                     ဒါနဲ႔ ေနာက္ထပ္ဝန္မင္းတစ္ပါးဟာ ၾကြသြားရျပန္တယ္။
                      " ဒီမယ္ ကာလီဒါသ ေမာင္မင္းဘာလုပ္ေနလဲဆိုတာ
ဘုရင္မင္းျမတ္ကိုတိုင္က သိခ်င္
လို႔ ကြ်ႏု္ပ္ကို ေမးခိုင္းလိုက္တယ္"
                      ကာလီဒါသမေျဖပါဘူး။ အဲ့ဒီဝန္မင္းနာမည္ကိုလည္း
စာအုပ္ထဲ ထပ္ထည့္လိုက္ျပန္တာ
ေပါ့။ ဝန္မင္းဟာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေဖ်ာင့္ဖ်ေျပာဆိုပါတယ္။
ဘုရင္မင္းျမတ္အမိန္႔ကို ဖီဆန္သလိုျဖစ္ရင္ ရာဇဝတ္
ေဘးသင့္မယ့္အေၾကာင္းေတြေရာ၊ စိတ္ကိုေလွ်ာ့ဖို႔အေၾကာင္းေတြေရာ၊ ဒါေပမဲ့
ကာလီဒါသဆီက ဘာမွ
တံု႔ျပန္မႈမရေတာ့ လက္ေလွ်ာ့ၿပီး ျပန္သြားရတယ္။
                       ဘုရင္မင္းျမတ္ဟာ ေဒါသအမ်က္ေတြႀကီးသည္ထက္
ႀကီးလာၿပီ။ ေနာက္လိုက္ဗိုလ္ပါ
မွဴးမတ္ေတြကလည္း ကာလီဒါသအေၾကာင္း တစ္ေယာက္တစ္ေပါက္ ထင္ရာျမင္ရာေတြ ေျပာကုန္တယ္။
ဘုရင္မင္းျမတ္က ရွဴးရွဴးရွဲရွဲနဲ႔ သူကိုယ္တိုင္ ကာလီဒါသဆီကို ၾကြသြားတယ္။
                        "ကာလီဒါသ ေမာင္မင္းဘာလုပ္ေနသလဲလို႔
ကြ်ႏု္ပ္ေမးခိုင္းတာကို ဘာလို႔ ျပန္မေျဖ
တာလဲ"
                        "ခဏေလး သည္းခံေတာ္မူပါဘုရား။
ကြ်န္ေတာ္မ်ိဳးစာရင္းေလးျဖည့္လိုက္ပါဦးမယ္။
ၿပီးရင္ ေျဖပါ့မယ္"
                        ကာလီဒါသက စာအုပ္ထဲ ဘုရင္မင္းျမတ္ႀကီးနာမည္ကိုပါ
ျဖည့္လိုက္တယ္။ ၿပီးေတာ့မွ
                         "ကြ်န္ေတာ္မ်ိဳး စာရင္းျပဳစုေနတာပါ ဘုရား"
                         "ေဟ . .ဘာစာရင္းတုန္း ကာလီဒါသ"
                         "မွန္ပါ အရွင္မင္းႀကီးျပဳစုခိုင္းတဲ့ စာရင္းပါဘုရား"
                         "ဟဲ့ . . ငါ ဘာစာရင္းျပဳစုခုိင္းလို႔လဲ"
                         "မွန္ပါ အကန္းစာရင္းပါဘုရား"
                         "ေဟ . . ျပစမ္း"
                         "ဒီမွာ ကြ်န္ေတာ္မ်ိဳးထိုင္ေနတာျမင္ရဲ႕သားနဲ႔
တစ္ေယာက္ၿပီးတစ္ေယာက္လာၿပီးဘာ
လုပ္ေနလဲလို႔ လာလာေမးၾကတာ မျမင္ရလို႔ မဟုတ္လားဘုရား။ ဒါေၾကာင့္
ကြ်န္ေတာ္မ်ိဳး အကန္းစာရင္း
ထဲ သူတို႔အားလံုးကို သြင္းရပါတယ္"တဲ့။
                          ဒီေတာ့မွ စာရင္းကို ၾကည့္ၿပီး
ဘုရင္မင္းျမတ္ကိုယ္တိုင္ တဟားဟားနဲ႔ သေဘာက်
ေတာ္မူေတာ့တယ္။ မက်ခံႏိုင္႐ုိးလား။ သူ႔နာမည္လည္း အဲ့ဒီစာရင္းထဲ ပါတာကိုး။
ဒီေတာ့မွ ေနာက္လိုက္
ဗိုလ္ပါမွဴးမတ္ေတြလဲ ကာလီဒါသရဲ႕ပရိယာယ္ကို သေဘာေပါက္ၿပီး
ေျပာၾကဆိုၾကေဝဖန္ၾကပါေတာ့တယ္
။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ ေနာက္လိုက္ဗိုလ္ပါေတြ ဘာေတြေျပာၾကမလဲဆိုေတာ့ ခုနက
ကာလီဒါသ ဘာလုပ္ေနမွန္း
သမိတုန္းကလိုပဲ ကိုယ္ထင္ရာျမင္ရာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာဆိုၾကေတာ့တာေပါ့။
                          အဲ့ဒါလူေလ . . .။ လူေတြရဲ႔သဘာဝေလ။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ကာလီဒါသ
ရဲ႕ ပတ္ဝန္းက်င္လိုပဲ မ်က္မျမင္မ်ားသာ ေနထိုင္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ဟာ
ျမင္သင့္သေလာက္ မျမင္တဲ့အျပင္
ထင္ရာျမင္ရာကိုလည္း ရမ္းသန္းမွန္းဆ ေျပာဆိုတက္ၾကပါေသးတယ္။
                          ဘယ္လိုေျပာဖူးလဲဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ငယ္ငယ္က
သင္ခဲ့ဖူးတဲ့ ပု႑ာေျခာက္
ေယာက္ေျပာသလို ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။ မ်က္မျမင္ပု႑ားေျခာက္ေယာက္ဟာ ဆင္ကို ဘယ္လိုပံုပန္းသ
႑ာန္လဲလို႔ သိခ်င္လို႔ စမ္းၾကည့္ၾကတယ္။
                           ေျခေထာက္ကို ဖမ္းမိတဲ့လူက ဆင္ဆိုတာ
တိုင္ႀကီးမ်ားနဲ႔တူတယ္လို႔ ေျပာတယ္။
အၿမီးကိုင္မိတဲ့သူက ဆင္ဆိုတာ ႀကိဳးနဲ႔တူပါသတဲ့။ အစြယ္ကို စမ္းတဲ့သူကေတာ့
လွံ၊ နားရြက္ကိုစမ္းမိတဲ့
သူက ယပ္ေတာင္၊ နံေဘးကိုစမ္းမိတဲ့သူက နံရံ၊ ႏွာေမာင္းကို စမ္းမိတဲ့သူက
ေျမြလို႔ထင္မွတ္လိုက္ၾကသ
တဲ့။ အဲ့ဒါ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ပတ္ဝန္းက်င္ပါ။ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕အေၾကာင္းကို
ခေရေစ့တြင္းက် ဂဃဏန မသိ
ပဲ ထင္ရာျမင္ရာကုိသန္သလို ဇာတ္လမ္းေလးဆင္ၿပီး ပိုပိုသာသာ ေျပာဆိုတက္ၾက၊
ကိုယ္သိလိုက္တဲ့၊ျမင္
လိုက္တဲ့ အစိတ္အပိုင္းေလးတစ္ခုေပၚမွာ ကိုယ္သိသေလာက္ေလး ျမင္သေလာက္ေလးအေပၚမွာသာ အ
ေျခခံလို႔ ေျပာတက္ဆိုတက္ၾကတာ လူပါ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ပတ္ဝန္းက်င္ပါ။
                            အဲ့ဒီလိုေျပာေတာ့ အေျပာခံရတဲ့သူက
ဘာျဖစ္သလဲဆိုေတာ့ အေျပာခံရတာေပါ့။
ေျပာတဲ့သူေတြကို မေျပာပါနဲ႔ တားလို႔မရဘူးတဲ့။
"ဘာျဖစ္လဲကိုယ့္ပါးစပ္နဲ႔ကိုယ္ ေျပာတာပဲ မွန္လို႔ေျပာတာ
ပဲ" လို႔ျပန္ေျပာတက္ၾကပါေသးတယ္။  အဲ့ဒါကိုေတာ့ ေရႊပါရမီေတာရဆရာေတာ္
အရွင္ဆႏၵာဓိကရဲ႕ စာကို
ပဲ တိုးၿပီး ေျပာလိုက္ပါမယ္။ ကိုယ့္ပါးစပ္နဲ႔ကိုယ္ အတင္းေျပာတာ၊
ကိုယ့္ပါးစပ္နဲ႔ ကိုယ္အတင္းေျပာတာ၊
ဟုတ္လို႔မွန္လို႔ ေျပာတာ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့ အကုသိုလ္ျဖစ္ပါတယ္တဲ့။
အကုသိုလ္ျဖစ္ေတာ့ဘာျဖစ္လဲဆို
ေတာ့ ငရဲႀကီးပါမယ္တဲ့။ ကဲ. . . ကိုယ့္ကိုကိုယ္ မ်က္မျမင္ပု႑ားေတြထဲ ပါ
မပါ ဆန္းစစ္ၾကည့္ဖို႔ေတာ့ လို
မယ္ထင္ပါရဲ႕ . . ။

                             2009,March,Perfect

ဦးေႏွာက္ဆိုင္ရာ အသိပညာအာဟာရမ်ား

(၁) ဘဝျဖစ္လာသည္ႏွင့္ တစ္ၿပိဳင္နက္ အႏ ၱရာယ္ေပၚလာသည္။
                                                                   အီမာဆင္

(၂) ကြ်ႏုပ္တို႔၏ သံသယမ်ားသည္ သစၥာေဖာက္မ်ားျဖစ္သည္။ ကြ်
     ႏု္ပ္တို႔ရႏိုင္မည့္ ေကာင္းက်ိဳးတို႔ကို ႀကိဳးစားစမ္းသပ္ေဆာင္ရြက္
     ရမွာ ေၾကာက္ေနျခင္းျဖင့္ ဆံုး႐ွဳံးၾကရသည္။
                                                          ဝီလ်ံရွိတ္စပီးယား

(၃) ဇနီးတစ္ေယာက္ကို သူမ၏အက်င့္သိကၡာ သမာဓိအတြက္ လက္
     ထပ္ပါ။ အေပ်ာ္မယားကို သူမ၏ လွပမႈအတြက္ လက္ထပ္ပါ။
                                                               တ႐ုတ္စကားပံု

(၄) ပထမဦးစြာ အိပ္မက္အျဖစ္မေပၚေပါက္ပဲ ဘာမွ်မျဖစ္ႏိုင္ပါ။
                                                          ကားလ္ဆန္ဘတ္ဂ္

(၅) အႏုပညာရွင္ေတြက အရာဝတၳဳေတြကို အရွိအတိုင္း ရွိသလို ျမင္
     ၾကတာမဟုတ္ဘူး။ သူတို႔မွာ ရွိတဲ့ မ်က္လံုးနဲ႔ျမင္ၾကတာ၊
                                                      အဲဖရက္တြန္ေနးေလး

(၆) စစ္ထြက္ဖို႔ရယ္၊ လက္ထပ္ဖို႔ရယ္၊ အဲ့ဒီႏွစ္ခ်က္အတြက္ ဘယ္သူ႔
     ကိုမွ အႀကံမေပးပါႏွင့္။
                                                     အေနာက္တိုင္းစကားပံု

(၇) လူသည္ တစ္ဘဝလံုးမွာ မိမိႏွင့္သာေနရမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္
     မိမိကိုယ္ကို မိမိ၏ အေဖာ္ေကာင္းအျဖစ္ ရရွိေစရန္ ျပဳစုသင့္သည္။
                                                                ဆန္းရွိဳင္းမဂၢဇင္း

(၈) ကံႏွိပ္စက္၍ ပ်က္ခ်ိန္ေရာက္လာ၊ ပ်က္ရာေရွးရွဳ၊ တည္လက္မႈကား
     နည္းမွားကလည္း နည္းေကာင္းလိုလို ၪာဏ္ကိုနင္းကာ၊ တည္တက္
     စြာ၏။
                                                                           ဝဇီဗုဒၶိဋီကာ
(၉) အနာဂတ္ကို ႀကိဳတင္ေျမာ္ျမင္ကာ စီစဥ္ႏိုင္ျခင္းသည္ လူမ်ားစုထက္
     သာလြန္ေစမည့္ အရည္အခ်င္းပင္ျဖစ္၏။
                                                                                ဟိန္းေဇ

(၁၀) ေခြးေဟာင္၍ ေတာင္မေရႊ႕ႏိုင္။
                                                                       ပညာရွိစကားပံု

(၁၁) မ်က္ျမင္သက္ေသတစ္ေယာက္သည္ နားျဖင့္ ၾကားသူ ဆယ္ေယာက္
       ထက္ပို၍ ေကာင္းသည္။
                                                                     အဂၤလိပ္စကားပံု

(၁၂) သတၱဝါတို႔သည္ သူတို႔၏ အျပဳအမူကိုပိုင္ဆိုင္ၾက၏။ သူတို႔၏အျပဳအမူ
       မ်ားသည္ သူတို႔၏ သေႏၶျဖစ္၏။ သူတို႔၏မ်ိဳးႏြယ္ျဖစ္၏။ သူတို႔၏ အျပဳ
       အမူမ်ားအားျဖင့္ သူတို႔ကိုတည္ေဆာက္အပ္၏။
                                                                          မဇၥ်မနိကာယ

                                                       
                                    ဟိန္းေဇ၊ (အျမဴေတမဂၢဇင္း၊ 2008၊ ဇန္နဝါရီ)

ျပည္တြင္းျဖစ္ ဟာသ

(၁) ကေလးအသစ္
                 
                  ဖခင္ျဖစ္သူက ညစ္ေပေနေသာ သားသမီးမ်ားကို ၾကည့္၍
     " အင္း . . . ဒီကေလးေတြကို ေရခ်ိဳးေပးလိုက္ရင္ ေကာင္းမလား၊ က
     ေလးအသစ္ထပ္ရေအာင္ လုပ္ရင္ေကာင္းမလား "

(၂) မိန္းမ = ေစာင္
      
                 "မိန္းမဆိုတာ ဘာနဲ႔တူလဲဗ် အနီးစပ္ဆံုး"
                 "ေစာင္နဲ႔တူတာေပါ့၊ ၿခံဳလိုက္ရင္ အိုက္တယ္၊
     ဖယ္လိုက္ရင္ ေအးလာျပန္ေရာ . . ."

(၃) သာတဲ့အခ်က္

                  "မိန္းမဆိုတာ ဓါးျပထက္ပိုၿပီး ေၾကာက္စရာေကာင္းတယ္
      ဆိုတာ အဟုတ္လားဗ်"
                   "သိပ္မွန္တာေပါ့ဗ်ာ၊ ဓါးျပကမွ ေငြေပးမလား၊ ဘဝေပးမ
      လားလို႔ ႀကိဳက္ရာေရြးခိုင္းေသးတယ္။ မိန္းမကမွ ႏွစ္ခုလံုးယူတာဗ်"

(၄) ကံေကာင္းသူ

                "အခ်စ္ေရးမွာ ကံေကာင္းတဲ့သူဆိုတာ ဘယ္လိုလူမ်ိဳးေတြလဲ
     ဗ်"
                "လူပ်ိဳႀကီး အပ်ိဳႀကီးေတြေလ"


                                                                      အျမဴေတမဂၢဇင္း
                                                                      (2008၊ ဇန္နဝါရီ)

စကားပံုမ်ားကေပးေသာ အသိပညာ

                                        စကားပံုမ်ားကေပးေသာ အသိပညာ

               နာမည္ေကာင္းရွိဖို႔အေရးႀကီးသည္။ နာမည္ဆိုး၊ နာမည္ပ်က္ရွိေသာသူသည္ တစ္ဝက္ႀကိဳးေပး
အသတ္ခံရၿပီးျဖစ္သည္။
                                                                                                    အေနာက္တိုင္းစကားပံု
                ေသးငယ္သည့္ဒုကၡမ်ား၊ အဆင္မေျပမႈမ်ားကိုပင္လွ်င္ ေအာင့္အည္းသည္းခံႏိုင္စြမ္း မရွိေသာ
သူသည္ ႀကီးမားေသာ ဒုကၡမ်ားကို အထေျမာက္ေအာင္ ဘယ္ေတာ့မွ ျပဳလုပ္ႏိုင္မည္မဟုတ္။
                                                                                                               တ႐ုတ္စကားပံု
                ဂ႐ုစိုက္မႈကင္းေသာ လင္ေယာကၤ်ား၏ ဇနီးျဖစ္ေနရျခင္းသည္ မုဆိုးမ ျဖစ္ေနရျခင္းႏွင့္ ဘာမွ
မျခားေတာ့ေပ။
                                                                                                             ဟန္ေဂရီစကားပံု
                စလုပ္ေတာ့မည္ဆိုလွ်င္ အဆံုးကိုပါ စဥ္းစားပါ။
                                                                                 အာေရဗ်စကားပံု
                ေခြးက်ိဳးႏွင့္ ယုန္မလိုက္ပါနဲ႔။
                                                                                  ျမန္မာစကားပံု
                တစ္ႀကိမ္တစ္ခါ ခိုးမိသည္ႏွင့္ တစ္သက္လံုး သူခိုးျဖစ္သြားရေတာ့သည္။
                                                                                                                  ဒတ္ခ်္စကားပံု
                 ညည္းေန႐ံုနဲ႔ေတာ့ ေပါင္မုန္႔တံုးက ပိုၿပီးႀကီးမလာႏိုင္ပါ။
                                                                                                      အေနာက္တိုင္းစကားပံု
                 သင့္ကိုယ္သင္ ေလးစားပါ။ သုိ႔မဟုတ္ပါက သင့္အား မည္သူကမွ် ေလးစားမည္မဟုတ္။
                                                                                                               အဂၤလိပ္စကားပံု
                 ငယ္ရြယ္သည့္ရင္ေသြးမ်ားသည္ သင္၏ေပါင္အားနင္းၿပီး ႀကီးရင့္ေသာရင္ေသြးမ်ားသည္ သင္
၏ ႏွလံုးသားအားနင္းသည္။
                                                                                                                    ခ်က္စကားပံု
                 က်ားေသက အေရခြံက်န္သည္။
                 လူေသက နာမည္က်န္သည္။
                                                                တ႐ုတ္စကားပံု
                 ဘာကိုမွမၾကည့္ဘဲ မေသာက္ႏွင့္။
                 ဘာကိုမွမၾကည့္ဘဲ လက္မွတ္မထိုးႏွင့္။
                                                                 အေနာက္တိုင္းစကားပံု

 

                                                                                              

ဂ်ိဳဟန္ဂုတင္ဗတ္

ဂ်ိဳဟန္ဂုတင္ဗတ္ (Johann Gutenberg 1400-1468)

စာပံုႏွိပ္စက္ကို စတင္တီထြင္သူလို႔ ဂ်ိဳဟန္ဂုတင္ဗတ္ကို
ေခၚေလ့ရွိၾကပါတယ္။ သူအမွန္လုပ္တာက
တစ္လံုးစီျဖဳတ္တပ္ႏိုင္တဲ့ စာလံုးေတြနဲ႔ ပံုႏွိပ္စက္ကို သံုးၿပီး လက္နဲ႔
ေရးသားထားတဲ့ စာေတြတစ္ပံုႀကီးကို
ျမန္ျမန္နဲ႔ မွန္ကန္စြာ ပံုႏွိပ္ေပးႏိုင္တဲ့နည္းကို တီထြင္ေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
ဘယ္တီထြင္မႈမ်ိဳးကိုမွလူတစ္ေယာက္တည္းကျပည့္စံုေအာင္လုပ္ေပးႏိုင္ရိုးမရွိပါ။ပံုႏွိပ္ပညာကိုလည္း
ဒီလိုပဲေျပာရမယ္။ တံဆိပ္တံုးကေလးနဲ႔ အမွတ္အသားတစ္ခုပါတဲ့ လက္စြပ္ကို
အသံုးျပဳသလိုဘေလာက္တံုး
ကိုႏွိပ္တဲ့နည္းနဲ႔ ပံုႏွိပ္ေနခဲ့ၾကတာ
ေရွးေရွးကပဲလုပ္တက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ဘေလာက္ပံုႏွိပ္နည္းကို တ႐ုတ္ေတြ
တက္တာ ဂုတင္ဗတ္မေပၚမီ ေရွးႏွစ္ေပါင္းရာေထာင္မက တက္ကြ်မ္းခဲ့တယ္။ အမွန္က
ခရစ္ 868 ႏွစ္ကပံု
ႏွိပ္ခဲ့တဲ့စာအုပ္ကို တ႐ုတ္မွာ ေတြ႔ဖူးပါတယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံမွာလဲ
ဂုတင္ဗတ္မေပၚမီ အထက္ကပဲ ဒီပံုႏွိပ္
နည္းကို အုပ္ေရအမ်ားႀကီး ရေအာင္ ႐ိုက္ထုတ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ဒီနည္းမွာ
ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ႀကီးတစ္ခုရွိေနတာ
က စာတစ္အုပ္ပံုႏွိပ္ခ်င္ရင္ အဲ့ဒီစာအုပ္အတြက္ သစ္ထြင္း(woodcut) ျဖစ္ေစ
သတၱဳပံု(Plate)ျဖစ္ေစ တစ္စံု
လုပ္ရတယ္။ ပထမက်မ္းအတြက္လုပ္ၿပီး ရွိေနတဲ့ ဘေလာက္ကို ေနာက္တစ္က်မ္း
႐ိုက္ရာမွာ ေရႊ႕ေျပာင္းယူ
ငင္ၿပီး အသံုးမခ်ႏိုင္ပါ။
ဂုတင္ဗတ္ထြင္တဲ့နည္းက ေရႊ႕ေျပာင္းတပ္ဆင္ေပးႏိုင္တဲ့
စာခြက္(movable type)ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေရႊ႕
ေျပာင္းလို႔ရတဲ့ စာခြက္ကို တ႐ုတ္မွာ တစ္ဆယ့္တစ္ရာစု ႏွစ္ဝက္မွာ
ပိရွဲန္(Pi Sheng)ဆိုသူက တီထြင္ေပး
ခဲ့ဖူးပါတယ္။ သူလုပ္ေပးတဲ့ စာခြက္က ရႊ႕ံျပားနဲ႔ လုပ္လို႔
ၾကာသထက္ေကာင္းေအာင္ သူ႔နည္းကို မွီၿပီးတ႐ုတ္
နဲ႔ ကိုရီးယားေတြက ေကာင္းသထက္ေကာင္းေအာင္ စီမံၾကလို႔ ဂုတင္ဗတ္မေပၚမီ
ေရွးေရွးကပဲ ကိုးရီးယား
ေတြက သတၱဳစာခြက္ကို အသံုးျပဳခဲ့ၾကတယ္။ တကယ္က
ကိုးရီးယားအစုိးရထူေထာင္ေပးတဲ့ သတၱဳအရည္
ႀကိဳစက္တစ္ခုကေနၿပီး စာပံုႏွိပ္စာခြက္ေတြကို တစ္ဆယ့္ငါးရာစုႏွစ္ဦးကပဲ
ထုတ္လုပ္ေစခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒါေတြ
စီတန္းၿပီးေျပာတာနဲ႔ ပိရွဲန္ကို လူစြမ္းေကာင္း တစ္ေယာက္လို႔
သတ္မွတ္လို႔မရပါ။ ဥေရာပမွာ ေရႊ႕သံုးလို႔ရတဲ့
စာခြက္ကို တ႐ုတ္ဆီက ရတာမဟုတ္၊ သူတို႔လဲ သူတို႔ဘာသာ စမ္းသပ္တီထြင္
တာနည္းပညာတစ္ခုျဖစ္မ
လာပါ။ အေနာက္ႏိုင္ငံမွာ ေခတ္စာပံုႏွိပ္စက္ေပၚၿပီး အဲ့ဒီကနည္းကို
ရတဲ့အခါမွ တ႐ုတ္မွ ေရႊ႕သံုးစာခြက္ဟာ
အမ်ားသံုးႏိုင္တဲ့နည္း ျဖစ္လာပါတယ္။
ေခတ္စာပံုႏွိပ္နည္းမွာ အေရးပါတဲ့ မရွိမျဖစ္နည္း
အဆင့္ေလးဆင့္ရွိတယ္။ (၁) ေရႊ႕သံုးစာခြက္မွာစာစီ
နည္း၊ စာကိုလိုသလို စြဲၿမဲေနေအာင္ တပ္ဆင္နည္းရွိတယ္၊ (၂)
ပံုႏွိပ္စက္လဲလိုပါတယ္။(၃) ဒီလိုႏွိပ္ရာမွာလို
အပ္သလို သီးသန္႔ေဖာ္စပ္ထားတဲ့ မင္(ink)လဲ တီထြင္ထားရပါေသးတယ္။ ေနာက္ဆံုး
(၄) စာပံုႏွိပ္စက္သံုး စကၠဴဆိုတာမ်ိဳးလဲ တီထြင္ၿပီး ရွိရပါတယ္။ တ႐ုတ္မွာ
ေရွးအခါကပဲ (ဆိုင္လန္ Ts'ai Lun)စကၠဴလုပ္ေပးထား
လို႔ အေနာက္မွာ ဂုတင္ဗတ္ေခတ္ မတိုင္မီကပဲ စကၠဴလုပ္ငန္းရခဲ့ၾကပါတယ္။
အဲ့ဒီတစ္ခုပဲ အျခားနည္းသံုးမ်ိဳး
ကိုလဲ ဟိုကဒီကရထားတာကိုလဲ ဂုတင္ဗတ္ကအေရးပါတဲ့ ျပဳျပင္မႈေတြလုပ္ရပါေသးတယ္။
ဥပမာစာပံုႏွိပ္အ
ကၡရာစာလံုးနဲ႔ သင့္ေတာ္မယ့္ သတၱဳေလာဟာကို ရောအင္လုပ္ရေသးတယ္။စာလံုးပံုစံ
တစ္ညီတည္းထြက္
ေအာင္ ပံု(Mould)ကို လုပ္ရေသးတယ္။ ဆီနဲ႔
ေဖာ္စပ္တဲ့ပံုႏွိပ္မင္လုပ္ရတယ္။စာထင္ေအာင္ ဖိေပးႏိုင္တဲ့
ႏွိပ္စက္ကိုလဲ စီစဥ္ရေသးတယ္။
ဂုတင္ဗတ္က တစ္စစီတစ္ပိုင္းစီ တီထြင္ၿပီးမွ အားလံုေပါင္းၿပီး စာကို
ပံုႏွိပ္ႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ စက္ကိုလုပ္ရ
ေသးတယ္။ အဲ့ဒီစက္ဟာ သူတီထြင္သမွ်နည္းေတြထဲမွာ အေရးအပါဆံုးနည္းျဖစ္ပါတယ္။
ပံုႏွိပ္ၿပီဆိုတဲ့အခါ
အေျမာက္အျမား ထုတ္လုပ္ျခင္း ျဖစ္ေအာ္ လုပ္ရတဲ့ အတြက္
တစ္ခုခ်င္းျပဳျပင္တီထြင္တာေတြထဲမွာသူကအ
ထူးျခားဆံုး၊ အစြမ္းထက္ဆံုးတီထြင္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။
႐ုိင္ဖယ္တစ္လက္ဟာ ေလးတစ္စင္း၊
ျမားတစ္လက္ထက္အမ်ားႀကီးသာလြန္ထိေရာက္တာမ်ိဳးျဖစ္ပါ
တယ္။ ပံုႏွိပ္ၿပီးစာတစ္အုပ္ဟာ လက္ေရးစာတစ္အုပ္ထက္ ပိုၿပီးမစြမ္းပါ။
တကယ့္အစြမ္းက တစ္မ်ိဳးတည္း
အမ်ားႀကီးထုတ္လုပ္ႏိုင္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဂုတင္ဗတ္ေဆာင္ရြက္ခ်က္ဟာ
နည္းတစ္နည္း၊ စက္တစ္စက္လဲ
မဟုတ္၊ ျပဳျပင္ခ်က္တစ္သီႀကီးလဲ မဟုတ္၊ အစဥ္တစိုက္ ထုတ္လုပ္ခ်က္၊
အျပည့္အစံု (complete manu-
facturing process) ျဖစ္ပါတယ္။
ဂုတင္ဗတ္ရဲ႕အတၳဳပၸတၱိကို သိပ္မသိပါ။ သူ႔ကို 1400 ျပည့္မွာေမြးတယ္။
ဂ်ာမနီ၊ မိန္႔ၿမိဳ႕သား၊ ပံုႏွိပ္ပညာ
ဆိုင္ရာ တီထြင္မႈကို တစ္ဆယ့္ငါးရာစု ႏွစ္လယ္မွာ လုပ္ခဲ့တယ္။
သူပံုႏွိပ္တဲ့ စာအုပ္ေတြထဲမွာ လူသိမ်ားတဲ့
စာအုပ္က ဂုတင္ဗတ္သမၼာက်မ္းျဖစ္တယ္။ အဲ့ဒီက်မ္းကို 1454 ေလာက္က မိန္႔မွာ
ပံုႏွိပ္တယ္။ အံ့ၾသစရာအ
ခ်က္တစ္ခ်က္က သူ႔ပစၥည္းကိရိယာေတြနဲ႔ အေသအခ်ာပံုႏွိပ္တဲ့ အဲ့ဒီ
သမၼာက်မ္းကအစ သူပံုႏွိပ္ေပးခဲ့တဲ့တ
ျခားဘယ္က်မ္းမွာမွ သူ႔နာမည္မပါပါ။ ေအာင္ျမင္တဲ့ စီးပြားေရးသမားလဲ
ဟုတ္ဟန္မတူပါ။သူ႔တီထြင္ခ်က္က
ဝင္ေငြေကာင္းေကာင္းလဲ ရမယ္မထင္ပါ။ တရား႐ံုးမွာ
အမႈစြဲဆိုခ်က္အမ်ားအျပားလုပ္ခဲ့ရဟန္ရွိတယ္။အမႈ
တစ္ခုမွာ သူ႔ပစၥည္းတခ်ိဳ႕ကို သူ႔စီးပြားဘက္ ဂ်ိဳဟန္ဖတ္က
သိမ္းယူသြားတယ္လို႔ေတြ႔တယ္။1468 မိန္႔မွာ ဂု
တင္ဗတ္ ေသဆံုးပါတယ္။
သူေသၿပီးမွ အႏွစ္ငါးရာအတြင္းမွာ
ေက်ာ္ၾကားသူေျခာက္ဆယ့္ခုႏွစ္ေယာက္ရွိပါတယ္။ အဲ့ဒါဘာကိုျပသ
လဲဆိုရင္ ဂုတင္ဗတ္တီထြင္ခ်က္ဟာ ေခတ္သစ္မွာ ေနာက္ထပ္တီထြင္ခ်က္ေတြကို
စတင္လုပ္ေဆာင္ၾကၿပီး
ေခတ္ေျပာင္းေတာ္လွန္ေရးေတြျဖစ္ေပၚေစဖို႔ စက္ခလုတ္ႏွိပ္ကာ
လမ္းဖြင့္ေပးလိုက္သလိုျဖစ္ခဲ့တယ္။
အယ္လီဇန္ဒါဂေရဟမ္ဘဲ မေမြးေပမဲ့ ကမာၻ႔သမိုင္းမွာ အဲ့ဒီအခ်ိန္
တယ္လီဖုန္းေပၚလာမွာေသခ်ာတယ္။ အဲ့ဒီလိုပဲ တျခားတီထြင္ခ်က္ေတြလဲ
ေပၚလာမွာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ဂုတင္ဗတ္မရွိရင္စာပံုႏွိပ္စက္ဟာေနာက္ထပ္ႏွစ္
ေတြအမ်ားႀကီးၾကာမွ ေပၚမွာပါ။ ဒီစက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာရတဲ့ တျခားကိစၥေတြလဲ
ေႏွးေကြးေနာက္က်သြား
စရာရွိတယ္။


ေက်ာ္စြာ 100

ဂမီ ၻရႏွင့္ ကြ်န္ေတာ္

                                                          ဂမီ ၻရႏွင့္ ကြ်န္ေတာ္

                  ဂမီ ၻရဆိုေသာ စကားလံုးသည္ 'နက္ရွိဳင္းျခင္း' ဟုအဓိပၸါယ္ရသည္။ ဂမီ ၻရ ဟူေသာ နက္ရွိဳင္းမႈအနက္ နက္ရွိဳင္းတကာ့ အနက္ရွိဳင္းဆံုးသည္ နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳသည့္ မဂ္ဥာဏ္၊
ဖိုလ္ဥာဏ္ျဖစ္သည္။
                   ယေန႔လူအမ်ားယူဆေနသည့္ ဂမီ ၻရဆိုသည္က အယူေတာ္မဂၤလာဆိုသည့္ နိမိတ္
ဖတ္ပညာ ဓါတ္႐ိုက္ဓါတ္ဆင္၊ အင္းအိုင္လက္ဖြဲ႔၊ ဂါထာမႏ ၱရား၊ တေစ ၦၿပိတၱာ ဆိုသည့္ သဘာဝလြန္
ဝိဥာဏ္ေလာက၊ အိပ္မက္နိမိတ္ဖတ္မႈစသည္တို႔ျဖစ္သည္။ ယင္းဓါတ္႐ိုက္ဓါတ္ဆင္၊အင္းအိုင္လက္ဖြဲ႔
စသည္ကို ေရွးက ေလာကီပညာဟုေခၚသည္။
                   ေလာကီပညာဆို၍ ယေန႔ေခတ္ တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္သင္ ဓါတုေဗဒ၊ ႐ူပေဗဒ၊ အင္ဂ်င္နီယာ၊ ကြန္ပ်ဴတာ အတက္ပညာေတြကို ေျပာျခင္းမဟုတ္။ ေလာကီပညာ ဆိုသည္ကား ေလာကုတၱရာႏွင့္ ျခားနား၍ ေလာကီပညာဟု ေခၚျခင္းျဖစ္သည္။ (၃၁)ဘံုဌာနကို  ေလာကဟုေခၚသည္။
ေလာက+ဥတၱရာမို႔ ေလာကုတၱရာဟု ေခၚသည္။ ဥတၱရာက 'ေက်ာ္လြန္ျခင္း' ဟုအနက္ရွိေပရာ ေလာကု
တၱရာသည္။ 'ေလာကကို ေက်ာ္လြန္ျခင္း'ဟု အဓိပၸါယ္ရေလသည္။ အဘိဓမၼာ၌ နိဗၺာန္၏ လကၡဏာ(၂၁)ခ်က္တြင္ အမွတ္(၁၉)၌    ဂမီ ၻရကို နက္နဲေသာ တရားဟု အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုသည္။
                    ထို႔ေၾကာင့္အထက္ေဖာ္ျပပါ    ဂမီ ၻရပညာမ်ားသည္ ေလာကီဂမီ ၻရပညာမ်ားသာျဖစ္သည္။ သိပၸံပညာႏွင့္လည္း စမ္းသပ္ၾကည့္၍ လံုးဝရသည္ မဟုတ္ေပရာ သိပၸံပညာလည္း မဟုတ္ျပန္ေပ။ သိပၸံ၏ အဓိက အေျခခံတရားသည္လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ျခင္း(Experiment)ျဖစ္သည္။
                     တေစ ၦ၊သူရဲ ဝိဥာဏ္ေလာကကို သိပၸံက စမ္းသပ္၍မရ။ အင္း၊အိုင္၊ လက္ဖြဲ႔၊ ဓါတ္ဆင္ဓါတ္႐ိုက္၊ လကၡဏာ၊ ေဗဒင္ကို သိပၸံပညာက စမ္းသပ္၍မရ၊ ဓါတ္လံုးထိုး၍ ေရႊျဖစ္သည္ကို ေအာင္ျမင္၍ ဝိဇၨာျဖစ္သြားသည္ကို သိပၸံပညာက မည္သို႔မွ် စမ္းသပ္၍ မရ။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း ေလာကီ ဂမီ
ၻရ ဟုေခၚျခင္းျဖစ္သည္။ ဥပမာ တင္ျပရေသာ္-
                    သိပၸံပညာရွင္တစ္ေယာက္ကို မိုးႀကိဳးပစ္ခုိင္းေသာ္ အရင္က မရခဲ့၊ ယခုရသည္။ သို႔ေသာ္ သိပၸံပညာသည္ ကမာၻေျမႀကီးကို ပ်က္စီးေစေသာ အဓိကတရားခံျဖစ္သည္။ ဂမီ ၻရပညာျဖင့္ မိုးႀကိဳးပစ္၍ ရသည္ သို႔ေသာ္ ကမာၻေျမႀကီးကို မပ်က္စီးေစပါ။ ယံုမယံုမွာမူ သင့္အလိုတိုင္းသာ ရွိပါေစေတာ့။
                       မဂၢဇင္းတစ္ေစာင္တြင္ သူေတာ္ငေတက သူရဲရွိသည့္ သစ္ပင္ကို ပ်ားဖေယာင္းႏွင့္ ဆင္ျဖဴဆင္မဲလုပ္ကြ်တ္ေတြေမွ်ာ့ေတြသံုး၍ မိုးႀကိဳးပစ္ေအာင္လုပ္သည္ဟု ဖတ္လိုက္ရသည္။ ခက္လွပါေသးသည္။ အလြယ္ဆံုးနည္းကာမိုးရြာခ်ိန္ ငွက္ေပ်ာပင္စိုက္တာ ျဖစ္သည္။ ဒီနည္းကို ေရးသူသည္ ေအာက္လမ္းဆရာလည္းမဟုတ္၊ အထက္လမ္းဆရာလည္းမဟုတ္၊ အယူေတာ္
မဂၤလာဦးႏိုးမဟုတ္၊ အတုလဆရာေတာ္ ခင္ႀကီးေဖ်ာ္မဟုတ္၊သိုက္သမိုင္းဝတၳဳေတြေေရးခဲ့သည့္ဆရာႀကီး ျမစၾကာမဟုတ္၊ ျမစက္ရွင္ မဟုတ္ပါ။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္ စိုက္ပ်ိဳးေရးပညာျဖင့္(MMC)ဘြဲ႔ယူခဲ့
သူစာေရးဆရာ ပ်ဥ္းမနား အုန္းေမာင္ ျဖစ္ပါသည္။
                         ဆရာႀကီး ပ်ဥ္းမနားအုန္းေမာင္သည္ ေက်ာင္းသားဘဝတုန္းက ၾကားဖူးနားဝရွိသည့္
အတိုင္း လက္ေတြ႔စမ္းသပ္လိုေပရာ မိုးရြာတုန္းတြင္းတူး၍ ငွက္ေပ်ာပင္ကို ေဇာက္ထိုးစိုက္သည္။ စိုက္ၿပီး
သူကေျပးသည္။ ယင္းငွက္ေပ်ာပင္ကို မိုးႀကိဳးပစ္ေလသည္။သူက အေျပးေကာင္း၍လြတ္ခဲ့သည္။ 'ေျပးႏိုင္
မွစမ္းပါ'ဟု ဆရာကဆို၏။ အသက္ႏွင့္ရင္းရေသာ ကိစၥျဖစ္သည္။
                          ငွက္ေပ်ာပင္ ေဇာက္ထိုးစိုက္၍ မိုးႀကိဳးပစ္သည္ကို သိပၸံပညာက မည္သို႔အဓိပၸါယ္ဖြင့္
မည္နည္း။ ျမန္မာအလိုအရ မိုးႀကိဳး-ငွက္ေပ်ာသည္ ကတ္ကင္းျဖစ္သည္။ ေရွးလူႀကီးမ်ားက လယ္ကြင္း
ေျပာင္ေျပာင္တြင္ မိုးရြာတုန္း ေကာက္စိုက္သူမ်ား မိုးႀကိဳးဒဏ္မွ ေဝးရန္ ခေမာက္ဆိုေသာ အေခၚအေဝၚ
ႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္းကို တီထြင္ခဲ့သည္။
                           ကတ္ကင္းႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ လူငယ္မ်ားသဘာဝ ခ်စ္သူမ်ားတြႈ္ ကက္ကင္းနာမည္ျဖစ္
ေနက ရဲရဲဝံ့ဝ့ံ ယူခိုင္းလိုက္ပါ။ အိမ္ေထာင္ေရးခိုင္ၿမဲ၍ စီးပြားျဖစ္ထြန္းပါသည္။ ဥပမာ-ေမာင္ျမင့္စန္းႏွင့္ မ
စန္းျမင့္ ဆိုေသာ နာမည္မ်ိဳးျဖစ္သည္။
                            ကင္းသြားေနစဥ္ ေၾကးဖလားတီးက ကင္းေသသည္ဟု ၾကားဖူးသည္။ တစ္ရက္
တြင္ အိမ္ေရွ႕ကြက္လက္၌ ကင္းေျခမ်ားတစ္ေကာင္ သြားေနတာေတြ႔၍ ေရခ်ိဳးသည့္ ေၾကးဖလားႀကီး က
မန္းကတန္းေျပးယူကာ ဖလားကို သံေခ်ာင္းႏွင့္ေခါက္သည္။ ကင္းေျခမ်ားသည္ သြားေနရာမွ ရပ္သြားၿပီး
ေနာက္ တြန္႔တြန္႔ တြန္႔တြန္႔ႏွင့္ ေသသြားေတာ့သည္။ ကင္းကို လံုးဝမထိခဲ့ပါ။
                             ေျမာက္ပိုင္းမွာ တမာသီးခ်ိန္တြင္ ယင္ေကာင္ေပါသည္။ ယင္ေကာင္တစ္ေကာင္ကို
ယပ္ေတာင္ႏွင့္ ႐ုိက္လိုက္ရာ ဖုတ္ခနဲျပဳတ္က်ၿပီး မလႈပ္ေတာ့ပါ။ မီးဖိုထဲက ျပာယူၿပီး ပံုလိုက္သည္။ ခဏ
ေနေတာ့ ယင္ေကာင္က လႈပ္လႈပ္ျဖစ္လာၿပီးေနာက္ ထပ်ံသြားသည္။ ေနာက္တစ္ခါ ႏွစ္ေကာင္႐ိုက္သည္။
တစ္ေကာင္ကို ျပာပံု၍ တစ္ေကာင္ကို ျပာမပံုပဲထားၿပီး ေစာင့္ၾကည့္သည္။ ျပာပံုခံရသည့္ တစ္ေကာင္က ပ်ံ
သြားၿပီး ျပာမပံုေသာ အေကာင္ကမူ ျပန္မရွင္ပါ။ ဒါမ်ိဳး ႏွစ္ႀကိမ္၊ သံုးႀကိမ္ စမ္းခဲ့ဖူးသည္။
                              အခ်ိဳ႕ကိစၥတို႔တြင္ ျမန္မာတို႔ကို အယူသီးသည္။ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဟု ေျပာဆိုၾကသည္။
ထားပါ။ အိမ္နီးခ်င္းတိုင္းျပည္ အခ်ိဳ႕က ပို၍အယူသီးသည္။ ထိုင္းလူမ်ိဳးဆယ္ေယာက္တြင္ ငါးေယာက္က
အႏ ၱရာယ္ကင္း လက္ဖြဲ႔ေတြကို လက္မွာ၊ လည္ပင္းမွာ ခ်ည္ထားၾကသည္။ တ႐ုတ္သည္လည္း အယူသီး
၏။ တ႐ုတ္လူမ်ိဳးတို႔၏ တစ္၊ႏွစ္၊သံုး၊ေလး၊ငါး၊ေျခာက္၊ခြန္၊ရွစ္၊ကိုး သည္ အဓိပၸါယ္ကိုယ္စီရွိသည္။ တ႐ုတ္
လူမ်ိဳးတို႔သည္ 'ေလး' ဂဏန္းကို အလြန္ေၾကာက္သည္။ ေလးကို 'ဆစ္' ဟုေခၚသည္။ 'ေသ' ဆိုေသာ အဓိ
ပၸါယ္ႏွင့္ တူတူျဖစ္သည္။ အေနာက္ႏိုင္ငံက '13' ဂဏန္းကို ေၾကာက္သလိုျဖစ္သည္။
                              ဒါေတြကို အတိုခ်ံဳ႕ထားျခင္းျဖစ္သည္။ တစ္ျခား အေၾကာင္းအရာမ်ားကိုလည္း ခ်
န္ထား၏။ ေလာကတြင္ မသိႏိုင္သည့္ ကိစၥေတြ အမ်ားႀကီးရွိသည္။ တခ်ိဳ႕လည္း သူတို႔ ႏိုဗယ္ ဓါတုေဗဒ
ဆုရ၊ ႐ူပေဗဒဆုရ ပုဂၢိဳလ္ေတြလိုမ်ား ေအာက္ေမ့ေနလားမသိ သိပၸံ သိပၸံဆိုေသာ စကားကို တြင္တြင္သံုး၍
ဂမီ ၻရ ကိစၥေတြကို မ်က္စိမွိတ္ကာ ျငင္းၾကျပန္သည္။ လူတို႔၏ ဥာဏ္ျဖင့္ မေတြးေတာႏိုင္ေသာ အရာမ်ား
သည္ ကမာၻေလာကႀကီးတြင္ မ်ားစြာရွိသည္။ ဥပမာအားျဖင့္-ဘာျမဴျဒာႀတိဂံေဒသႏွင့္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံနားရွိ ဘာ
ျမဴဒါႀတိဂံေဒသကဲ႔သို႔ အသံမဲ့ဇုန္ တို႔ကို သိပၸံပညာရွင္ေတြ မေတြးေတာႏိုင္ပါ။
                              မ်က္စိမွိတ္ေခါင္းခါေနေသာ သူတို႔ကိုေတာ့ ဆရာႀကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မႈိင္း၏
'ဒင္းတို႔ဥာဏ္ တစ္ထြာတစ္မိုက္ကယ္ႏွင့္ ျငင္းဆိုရန္ အမိုက္ပါေပ့' ဆိုေသာ ေလးခ်ိဳးေလးကိုသာ ကြ်န္
ေတာ္ ကေတာ့ အမွတ္ရမိပါ၏။
                                                                           သူရဇၨ မဂၢဇင္း၊ 2007ခုႏွစ္၊ ဧၿပီ
                          
                      


မ်က္ကပ္မွန္ အႏၱရာယ္မရွိေစဖို႔

                                                        မ်က္ကပ္မွန္ အႏၱရာယ္မရွိေစဖို႔

                 မ်က္မွန္အစား မ်က္ကပ္မွန္ တပ္ဆင္ၾကသူေတြအေနနဲ႔ မ်က္ကပ္မွန္ကို အေသအခ်ာ ဂ႐ုစိုက္သန္႔စင္ေပးဖို႔
လိုပါတယ္။ မ်က္ကပ္မွန္ကို ေဆးေၾကာသန္႔စင္သိမ္းဆည္းဖို႔ကလည္း မခက္ခဲလွပါဘူး။ တစ္ေန႔ကို တစ္မိနစ္ေလာက္ေတာင္
မွ အခ်ိန္ေပးစရာမလိုပါဘူး။ ဒါေတာင္မွ လူအေတာ္မ်ားမ်ားက မ်က္ကပ္မွန္ကို ဂ႐ုစိုက္ဖို႔ သိပ္အေရးမထားၾကပါဘူး။ မ်က္
ကပ္မွန္ ခ်ြတ္ထားတဲ့ အခါ မ်က္ကပ္မွန္ေဆးရည္ထဲ စိမ္ထားေတာ့မွ မ်က္ကပ္မွန္ေပၚရွိ ပိုးမႊးေတြ ေပါက္ဖြားျပန္႔ပြားမႈကို
ကာကြယ္ေလွ်ာ့ခ်ေပးၿပီး ေရာဂါကူးစက္မႈမရွိေတာ့မွာပါ။ မ်က္ကပ္မွန္ကို ဂ႐ုစိုက္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ နည္းလမ္းေကာင္းတစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့-
(၁) ေဆးေၾကာသန္႔စင္ပါ။
     မ်က္ကပ္မွန္ခြ်တ္ၿပီးေနာက္ ေဆးရည္နဲ႔ အနည္းငယ္ ပြတ္တိုက္ေဆးေၾကာၿပီးမွ မ်က္ကပ္မွန္ေဆးရည္ ထည့္ထားတဲ့ ဘူးထဲ
     ထည့္သိမ္းပါ။ မ်က္ကပ္မွန္သိမ္းတဲ့ ဘူးကိုပါ ပံုမွန္ ေဆးေၾကာသန္႔စင္ေပးပါ။

(၂) ခုနစ္ရက္ထက္မေက်ာ္ပါေစနဲ႔။
      မ်က္ကပ္မွန္စိမ္ ေဆးရည္ေတြျဖစ္တဲ့ PEROXIDE ဒါမွမဟုတ္ MULTI-PURPOSE SOLUTION ကို သံုးထားတာေတာင္မွ
      မတပ္ဘဲ ခုနစ္ရက္ၾကာ ဆက္တိုက္ သိမ္းထားပါက ေနာက္တစ္ခါမသံုးမီမွာ ေဆးရည္ အသစ္လဲၿပီး စိမ္ထားဖို႔ လိုပါတယ္။

(၃) ေဆးရည္ေတြ မေရာပါနဲ႔
      မ်က္ကပ္မွန္ဘူးထဲရွိ ထည့္ၿပီးသား ေဆးရည္ေတြထဲ ေဆးရည္အသစ္ ထပ္မထည့္ပါနဲ႔။

(၄) ဘံုပိုင္းေရမသံုးပါနဲ႔
      သင့္ရဲ႔ မ်က္ကပ္မွန္ကို ေဆးေၾကာသန္႔စင္သိမ္းဆည္းတဲ့အခါ ဘံုပိုင္ေရကို ဘယ္ေတာ့မွ မသံးပါနဲ႔။ ေရထဲမွာ မ်က္စိနဲ႔ မျမင္
      ႏိုင္တဲ့ ပိုးမႊားေတြ ပါဝင္ႏိုင္တဲ့ အတြက္ေရာဂါကူးစက္ၿပီး အျမင္အာ႐ံုထိခိုက္လာေစႏိုင္ပါတယ္။

(၅) ခရီးသြားတဲ့အခါ
      ခရိးသြားတဲ့ အခါ မ်က္ကပ္မွန္ထဲ ဖုန္ဝင္တာတို႔၊ ပိုးဝင္တာတို႔ ျဖစ္တက္တဲ့အတြက္ မ်က္မွန္ ေဆာင္သြားပါ။

(၆) ေရကူးကန္ထဲမွာ မတပ္ထားပါနဲ႔
      ေရကူးကန္ထဲက ေရေတြကေနတစ္ဆင့္ မ်က္စိေရာဂါပိုးေတြ ကူးစက္လြယ္တဲ့အတြက္ ေရကူးတဲ့အခါ မ်က္ကပ္မွန္ ခြ်တ္ထား
      ဖို႔ လိုပါတယ္။
(၇)  ေရခ်ိဳးကန္ထဲမွာ မသိမ္းပါနဲ႔
      မ်က္ကပ္မွန္ကို ေရခ်ိဳးခန္းထဲမွာ သိမ္းထားျခင္းဟာ ေလကတစ္ဆင့္ေရာဂါကူးစက္မႈႏႈန္း မ်ားေစတဲ့အတြက္ ေရခ်ိဳးခန္းထဲမွာ
      မသိမ္းထားသင့္ပါဘူး။

(၈) မ်က္ကပ္မွန္ တပ္ထားစဥ္မအိပ္ပါနဲ႔
     တခ်ိဳ႕ေတြဟာ မ်က္ကပ္မွန္ကို ခြ်တ္ဖို႔ ေမ့သြားၿပီး မ်က္ကပ္မွန္တပ္လ်က္ႀကီးနဲ႔ အိပ္ေပ်ာ္သြားတက္ၾကပါတယ္။ မ်က္ကပ္မွန္
     တပ္ထားစဥ္ ခဏတျဖဳတ္ ငိုက္မ်ဥ္းတာကို မိနစ္ပိုင္းေလာက္ အိပ္ေပ်ာ္သြားတာတို႔ေတာ့ လုပ္လို႔ရေပမဲ့ အခ်ိန္အၾကာႀကီး
     အိပ္ေပ်ာ္သြားတာမ်ိဳး မျဖစ္ေအာင္ သတိထားသင့္ပါတယ္။ မ်က္ကပ္မွန္ေျခာက္ေသြ႔သြားၿပီး မ်က္စိ ယားယံျခင္း၊ နီရဲျခင္း၊
     ပိုးဝင္ျခင္းေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ 
                                         
                                                                                                               သုတစြယ္စံု 2008ခုႏွစ္၊ ေမလ
   

ဂ်ိမ္းကလပ္မက္ဇဝဲလ္

ဂ်ိမ္းကလပ္မက္ဇဝဲလ္
James Cleark Maxwell (1831-1879)
           
                 အဂၤလိပ္အမ်ိဳးသားႀကီး ႐ူပေဗဒပညာရွင္ ဂ်ိမ္းကလပ္မက္ဇဝဲလ္ကို
လွ်ပ္စစ္အားနဲ႔ သံလိုက္အားေတြရဲ႕ အေျခခံနိယာမကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္တဲ့ ညီမွ်ျခင္း
ေလးခ်က္တစ္စံုကို စံနည္းခ်ေပးသူအျဖစ္နဲ႔ လူသိမ်ားပါတယ္။
                  မက္ဇဝဲလ္မေပၚမီ ႏွစ္ေပါင္းအေတာ္ၾကာကပဲ ဒီေလ့လာေရးနယ္ႏွစ္
နယ္မွာ က်ယ္ျပန္႔ေအာင္ စစ္ေဆးစံုစမ္းၿပီး ျဖစ္ေနပါတယ္။အဲ့ဒီအျပင္ ဒီအျခင္းအ
ရာႏွစ္ခုဟာ အင္မတန္နီးစပ္တယ္လို႔လဲ သိေနၾကပါၿပီ။ လွ်ပ္စစ္နဲ႔ သံလိုက္နိယာ
မေတြ နီးစပ္လွပါတယ္ဆိုေပမယ့္ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ဘယ္လိုဆိုတာမ်ိဳး
မွာပဲ သိၾကတာ။ မက္ဇဝဲလ္မေပၚမီက အကုန္ၿခံဳငံုၿပီးေတာ့ ေဖာ္ျပတဲ႔ သီအိုရီ မရွိ
ေသးပါ။(အမ်ားႀကီး အဆင့္ျမင့္ေပမဲ့) အခ်ဳပ္လုပ္ထားတဲ့ ညီမွ်ျခင္းေလးခ်က္နဲ႔ လွ်ပ္
စစ္နဲ႔ သံလိုက္ဗီဇသ႐ုပ္ဟာ အျပန္အလွန္ဆက္စပ္ေနပံုကို မက္ဇဝဲလ္က အတိအက်
ေဖာ္ျပႏိုင္ပါတယ္။ အဲ့ဒီလိုနဲ႔ အင္မတန္ရွဳပ္ေပြေနတဲ့ သဘာဝ အျခင္းအရာတစ္ခုကို
သူက နားလည္လြယ္တဲ့ သီအိုရီတစ္ခုနဲ႔ တိတိက်က်ရွင္းျပႏိုင္ပါတယ္။ မက္ဇဝဲလ္
ရဲ႕ညီမွ်ျခင္းေတြကို ယခင္ရာစုႏွစ္(19ရာစု)က သီအိုရီပိုင္းနဲ႔ အပိုသိပၸံ ေတြမွာပါအႏံွ႔
အျပားသံုးစြဲခဲ့ၾကပါတယ္။
                  မက္ဇဝဲလ္ရဲ႕ညီမွ်ျခင္းေတြဟာ အၾကမ္းဖ်င္းညီမွ်ျခင္းေတြျဖစ္လို႔ ဘယ္
အေျခအေနမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သူတို႔ကို ယူငင္အသံုခ်ႏိုင္တဲ့အတြက္ သူတို႔ရဲ႕အသံုးဝင္ပံုဟာ
ျမင့္သထက္ျမင့္လာပါတယ္။ အရင္သိဖူးသမွ် လွ်ပ္စစ္နဲ႔ သံလိုက္နိယာမေတြကို မက္ဇ
ဝဲလ္က ရွင္းျပႏိုင္သလို အရင္ကအေျဖမေပၚတဲ့အေၾကာင္း အခ်က္ေတြကိုလဲ ေဖာ္ထုတ္
ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။
                  မက္ဇဝဲလ္ဟာ အင္မတန္အေရးႀကီးတဲ့ အသိသစ္ေတြကို သူကိုယ္တိုင္ပဲ
ေဖာ္ထုတ္ေပးခဲ့တယ္။ သူ႔ညီမွ်ျခင္းေတြနဲ႔ ေဖာ္ထုတ္ျပႏိုင္တဲ့ အခ်က္တစ္ခုက လွ်ပ္စစ္
သံလိုက္ဆိုင္ရာ ကိစၥမွာ အခ်ိန္မွန္အေနအထား လႊဲေျပာင္းျခင္းရွိတယ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ
လိုလႊဲေျပာင္းျခင္းကို လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လႈိင္းလို႔ေခၚပါတယ္။  အဲ့ဒီလႈိင္းဟာ စျဖစ္တဲ့အရာ
က ေနၿပီး လဟာျပင္ထဲေရာက္တဲ့အထိ ျပန္႔လြင့္သြားပါတယ္။ မက္ဇဝဲလ္က ဒီလွ်ပ္စစ္
သံလိုက္လႈိင္းဟာ အၾကမ္းဖ်င္းတစ္စကၠန္႔မွာ အျမန္ႏႈန္း 300,000ကီလိုမီတာ၊ 186,000
မိုင္ရွိတယ္လို႔ တြက္ျပျပန္တယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီပ်ံ႕ႏွံ႔ႏႈန္းဟာ အလင္းေရာင္ရဲ႕ပ်ံ႕ႏႈန္းနဲ႔ တစ္
ထပ္တည္း တူညီတယ္လို႔ ေျပာတယ္။ အဲ့ဒါကိုပဲေထာက္ၿပီး သူက အလင္းေရာင္းလဲ
လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လႈိင္းေတြထဲမွာ ပါဝင္ေနတယ္လို႔ေျပာတာ မွန္ကန္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။
                  မက္ဇဝဲလ္ရဲ႕ညီမွ်ျခင္းေတြဟာ လွ်ပ္စစ္နဲ႔ သံလိုက္အေျခခံ နိယာမေတြျဖစ္
႐ံုမက ျမင္ကြင္း(optics)ရဲ႕အေျခခံနိယာမေတြျဖစ္ပါတယ္။ အျဖစ္မွန္ကိုေျပာရရင္ အရင္
ကသိသေလာက္ ျမင္ကြင္းနိယာမေတြကို သူ႔ညီမွ်ျခင္းေတြနဲ႔ ေကာက္ယူႏိုင္တဲ့အျပင္ အ
ရင္က မသိခဲ့တဲ့ သက္ဆိုင္ရာအခ်က္အလက္ေတြ အမ်ားကိုလဲ သူ႔ညီမွ်ျခင္းေတြကို သံုး
ၿပီး ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ပါေသးတယ္။
                  မ်က္စိနဲ႔ ျမင္ႏိုင္တဲ့အလင္း(visible light) တစ္ခုတည္းပဲ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္
ျဖန္႔ခ်က္(electromagnetic radiation)ထဲမွာ ပါဝင္တာမဟုတ္ပါ။ မက္ဇဝဲလ္ရဲ႕ညီမွ်ျခင္း
အရ တျခားလွ်ပ္စစ္သံလိုက္လိႈင္းေတြလဲ သူတို႔ရဲ႕ အသီးသီး လႈိုင္းအရွည္ပမာဏ(wave-
length)နဲ႔ ျဖစ္ေပၚႏႈန္း(frequency)ေတြရွိပါတယ္။ ဒီလိုသီအိုရီအရေကာက္ခ်က္ဟာ တ
ကယ္ဟုတ္တယ္လို႔ အံ့ၾသေလာက္ေအာင္ လက္ေတြ႔ျပသႏိုင္သူက ဟိန္ရစ္ခ်္ဟာ့ဇ္ျဖစ္
တယ္။ဒီပုဂိၢဳလ္က မက္ဇဝဲလ္ ႀကိဳတင္ေျပာျပခဲ့သလို ဟုတ္တယ္လို႔ ျပႏိုင္သူျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္ႏွစ္နည္းနည္းၾကာေတာ့ ဂုတလိယယ္လ္မိုး မာကိုနီက အဲ့ဒီမျမင္ႏိုင္တဲ့လႈိင္းေတြ
ကို ႀကိဳးမဲ့ဆက္သြယ္ေရးမွာ အသံုးျပဳႏိုင္တယ္လို႔ လက္ေတြ႔ျပသခဲ့ၿပီး ေရဒီယိုအသံလႊင့္
စက္ကို ျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ တီထြင္ခဲ့ပါတယ္။ ကေန႔ေတာ့ ဒါကိုပဲ တီဗီြ႐ုပ္သံလႊင့္မွာ သံုး
ေနပါၿပီ။
                   ဓါတ္မွန္(X-rays)၊ဂါမာေရာင္ျခည္(Gramma rays)၊ အင္ဖရာရက္ေရာင္
ျခည္(Infared rays)နဲ႔ အာရထာဗိုင္အိုလက္ေရာင္ျခည္(Ultraviolet rays)ေတြဟာလဲဒီ
လွ်ပ္စစ္သံလိုက္ ျဖန္႔ခ်က္ထဲမွာ ပါဝင္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေတြကို မက္ဇဝဲလ္ရဲ႕ညီမွ်ခ်က္ေတြ
ကို အသံုးျပဳၿပီး ေလ့လာၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။
                    မက္ဇဝဲလ္ေက်ာ္ၾကားဖို႔ အရင္းခံတဲ့အခ်က္က လွ်ပ္စစ္သံလိုက္နဲ႔ ျမင္
ကြင္းဆိုင္ရာ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြျဖစ္ေပမဲ့ နကၡတၱေဗဒသီအိုရီ(astronomical theory)နဲ႔
သာမိုဒိုင္နမစ္(အပူရဲ႕ေလ့လာခ်က္)ဆိုင္ရာ အသိဥာဏ္ေတြကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ႏိုင္တာ
ေၾကာင့္လဲအခုေလာက္ ေက်ာ္ၾကားလာတာျဖစ္တယ္။ သူအထူးစိတ္ပါဝင္စားတဲ့ ကိစၥ
တစ္ခုက ဓါတ္ေငြ႔အစြမ္းဆိုင္ရာသီအိုရီ ျဖစ္ပါတယ္။ မက္ဇဝဲလ္က ဓါတ္ေငြ႔ေမာ္လီက်ဴး
တိုင္း ပ်ံ႕ထြက္တဲ့အျမန္ႏႈန္းမတူဘူးလို႔ သိတယ္။ တခ်ိိဳ႕ေမာ္လီက်ဴးေတြက လႈပ္ရွားမႈ
ေႏွးတယ္။ တခ်ိဳ႕ကျမန္တယ္။ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့ အဆမတန္ျမန္တယ္။ မက္ဇဝဲလ္က ဘယ္
အပူရွိန္ေရာက္ရင္ ဘယ္ဓါတ္ေငြ႔ရဲ႕ေမာ္လီက်ဴးအစိတ္အပိုင္း ေတြဟာ ဘယ္အျမန္ႏႈန္း
ရဲ႕ေရြ႕ရွားမယ္လို႔ ကိန္းေသနည္း ထုတ္ေပးခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီနည္းကို သိပၸံညီမွ်ျခင္းေတြထဲ
မွာ အသံုးအတြင္က်ယ္ဆံုး ညီမွ်ျခင္းျဖစ္ၿပီး ႐ူပေဗဒဆိုင္ရာ ဘာသာရပ္မ်ိဳးစံုမွာ အမ်ား
ဆံုးယူငင္ သံုးစြဲၾကပါတယ္။ မက္ဇဝဲလ္ရဲ႕ျဖန္႔ျဖဴးျခင္း လို႔ ေဖာ္ျပေလ့ရွိပါတယ္။
                     မက္ဇဝဲလ္ကို စေကာ့တလန္၊ အီဒင္ဘတ္မွာ 1831ကေမြးဖြားခဲ့တယ္။
အရြယ္နဲ႔ မတန္ေအာင္ ဥာဏ္စြမ္းထက္ျမက္သူျဖစ္တယ္။ အသက္တစ္ဆယ့္ငါးႏွစ္္ကပဲ
အီဒင္ဘတ္ အသင္းေတာ္လို သိပၸံဆိုင္ရာ စာတန္းတစ္ေစာင္တင္သြင္းခဲ့တယ္။ အီဒင္
ဘတ္ တကၠသိုလ္မွာ တက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး ကိမ္းဗရစ္တကၠသိုလ္က ဘြဲ႔ရခဲ့တယ္။ အရြယ္
ေရာက္ကတည္းက တကၠသိုလ္ပါေမာကၡ တစ္ဦးျဖစ္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ဆံုးကိမ္းဗရစ္မွာ အ
မႈထမ္းခဲ့ပါတယ္။ အိမ္ေထာင္ျပဳတယ္၊ သားသမီးမထြန္းကားပါ၊ ျႏဴတန္နဲ႔ အိုင္စတိန္းရဲ႕
ၾကားမွာ သူ႔ေလာက္ေတာ္တဲ့ ႐ူပေဗဒသီအိုရီပညာရွင္တစ္ေယာက္မွ မရွိလို႔ အမ်ားကပဲ
ဂုဏ္ျပဳေျပာဆိုေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီလိုေတာက္ေျပာင္တဲ့ဘဝဟာ ႀကီးရင့္တဲ့အထိ မေနရပဲ
1879 မွာ ကင္ဆာေရာဂါနဲ႔ အသက္ေလးဆယ့္ရွစ္ႏွစ္မျပည့္ခင္ ကြယ္လြန္သြားပါတယ္။

                                                                  ေက်ာ္စြာ 100(ေဒါက္တာသန္းထြန္း)
               

ဝဋ္ေၾကြး

ေလႏုေလးေတြ ငါ့ေပၚ ျဖတ္တိုက္ေနတယ္ . . .
ဒီလူရင္မွာေတာ့ ဒဏ္ရာေတြ ဗလပြနဲ႔ . . .
စုန္ခ်ီဆန္ခ်ီနဲ႔ ရင္ခုန္သံလဲ
ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္နဲ႔မို႔သာ ခုန္ေနတာ . .
ေသခ်ာပါတယ္ . .
ငါမေသေသးဘူး . .

ႏွလံုးသားေတာ့ ပက္ၾကာအတ္ေနတယ္ . .
ဝမ္းနည္းစိတ္နဲ႔
ငါ့ေျခေထာက္ကို ျပန္ၾကည့္ေတာ့
ငါရပ္ေနတာ ကစၥဳပၸန္မွာ . .
ဒါေပမဲ့ . . .
အေတြးေတြက အတိတ္ဆီက
ဒဏ္ရာေတြကို တူးေဖာ္ၿပီး
ငါတို႔ အေၾကာင္းေတြကို ျပန္လွန္ၾကည့္လို႔ . .

ဟူး . . . . ေတာ္ၿပီ . .
အေတြးေတြ ေဖ်ာက္ၿပီး
အနာဂတ္ဆီ လွမ္းမယ္ႀကံေတာ့လဲ
မင္းပံုရိမ္ေတြက ငါ့ကို
အနာဂတ္မွာ ဆီးႀကိဳေနရဲ႕ . .
ငါဒီမွာပဲ ရပ္ေနရေတာ့မွာလား . . ?
ေျခလွမ္းတစ္လွမ္း လွမ္းမယ္ႀကံရင္
မင္းဆိုတဲ့ အရာႀကီးက
ေျခာက္လန္႔ေနလို႔ . . .  ။

ဆိုင္လန္ (Ts'ai Lun)

ဆိုင္လန္ (Ts'ai Lun)
ေအဒီ 105 ဝန္းက်င္

    
    ဒီစာကိုဖတ္တဲ့ လူမ်ားစုဟာ စကၠဴကိုစတင္တီထြင္တဲ့ ဆိုင္လန္ကို ၾကားဖူးၾကမွာ မဟုတ္ပါ။ သူတီထြင္တဲ့ ပစၥည္းရဲ႕ အေရးပါအရာေရာက္ပံုကို ေထာက္ၿပီးေျပာရရင္ သူ႔ကို အေနာက္တိုင္းကလူေတြမသိတာဟာ အမ်ားႀကီး႐ုပ္ဆိုးပါတယ္။စြယ္စံုက်မ္းႀကီးေတြမွာေတာင္သူ႔အေၾကာင္းသံုးေလး
ေၾကာင္းေလာက္ေတာင္မေရး၊ ခိုင္လံုတယ္လို႔ဆိုတဲ့ ေက်ာင္းသံုးသမိုင္းဖတ္စာအုပ္ေတြ ထဲမွာလဲမပါ။ စကၠဴသိပ္အေရးပါတာေတာင္စကၠဴ
စတင္လုပ္သူကိုမသိၾက၊ မေျပာၾကတာေထာက္ရင္ သူဟာ တကယ္မရွိတဲ့ လူလားလို႔ထင္စရာ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေသေသခ်ာခ်ာ သုေတသနလုပ္ေတာ့ သူဟာ တ႐ုတ္နန္းတြင္းသားအရာရွိတစ္ဦးျဖစ္တယ္။ ခရစ္ႏွစ္ 105 ေလာက္က ဧကရာဇ္ေဟာတိကို စကၠဴနမူနာေတြ ဆက္သဖူးတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ (ဟန္မင္းဆက္ မင္းသံုးရာဇဝင္)ထဲမွာ ဆိုင္လန္က တီထြင္ခ်က္တစ္ခု လုပ္ပံုကို အပိုအလို အညာအလႈိင္းမပါဘဲ ႐ိုး႐ိုးေျဖာင့္ေျဖာင့္ေရးထားတာကို
 ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။
    ဆိုင္လန္ရဲ႕ ဘဝဇာတ္လမ္းကိုေတာ့ သိပ္မသိပါ။ တ႐ုတ္မွတ္တမ္းအရ သူက မိန္းမစိုး(အပ်ိဳထိန္း)တစ္ေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဧကရာဇ္မင္းျမတ္က သူ႔တီထြင္ခ်က္က္ို ႏွစ္သက္ျမတ္ႏိုးလို႔ သူ႔ကို
ရာထူးတိုးေပးတယ္။ ဒါေပမဲ့ နန္းတြင္းလုပ္ႀကံမႈမွာပါတယ္ဆိုၿပီး ပထုတ္လိုက္လို႔ တိမ္ျမဳပ္သြားရတယ္။ တ႐ုတ္မွတ္တမ္းထဲမွာေတာ့ သူ႔ဂုဏ္သိကၡာက်ဆင္းလို႔ ေရေကာင္းေကာင္းခ်ိဳး၊ အဝတ္ေကာင္းေ
ကာင္းဝတ္ၿပီးမွ အဆိပ္ေသာက္ေသတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။
    တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပားမွာ စကၠဴကို ခရစ္ႏွစ္ရာစုႏွစ္တြင္းမွာပဲ အသံုးျပဳခဲ့ၾကတဲ့အျပင္ ရာစဳႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းမွာပဲ တ႐ုတ္က တျခားအာရွႏိုင္ငံေတြကိုပါ စကၠဴတင္ပို႔ေရာင္းခ်ခဲ့ပါတယ္။
စကၠဴလုပ္နည္းကိုလဲ သူတစ္ပါးမသိေအာင္ လွ်ိဳ႕ဝွက္ထားပါတယ္။ ခရစ္ 751 မွာ စကၠဴလုပ္တက္တဲ့ တ႐ုတ္ေတြကို အာရပ္ကဖမ္းသြားၿပီး မၾကာခင္မွာ စမခန္(Samarkhand)နဲ႔ ဗက္ဂဒက္(Baghdad)
မွာ စကၠဴျပဳလုပ္တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အာရပ္ေလာကမွာ ဒီစကၠဴလုပ္တဲ့ပညာ တျဖည္းျဖည္းပ်ံ႕ႏွံ႔လာၿပီး တစ္ဆယ့္ႏွစ္ရာစဳႏွစ္ေရာက္ခါမွ အာရပ္ေတြဆီက ဥေရာပတိုက္သားေတြက သင္ယူပါတယ္။
စကၠသံုးစြဲျခင္းလဲ တျဖည္းျဖည္း ပ်ံ႕ႏွံ႔ၿပီး ဂုတင္ဗတ္က ေခတ္စာပံုႏွိပ္စက္ကို တီထြင္တဲ့အခါ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ သားေရခ်ပ္ေပၚစာေရးတဲ့ အေလ့တိမ္ေကာၿပီး စကၠဴနဲ႔ မွတ္သာတဲ့ အေလ့ေရာက္
လာပါေတာ့တယ္။
    အခုေတာ့ စကၠဴသံုးတဲ့အေလ့ဟာ သိပ္တြင္က်ယ္ၿပီးေနေတာ့ ဟိုအရင္စကၠဴမေပၚခင္က ဘယ္လိုမ်ားေနပါလိမ့္မလဲလို႔ ဘယ္သူမွမသိ၊ ေတြးလို႔လဲ မၾကည့္ၾကေတာ့ပါ။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ဆိုင္
လန္လက္ထက္ မေရာက္မီ စာအုပ္မရွိေသးဘူး၊ ဝါးေပၚမွာပဲေရးတယ္။ အထားအသိုအသိမ္းအဆည္းခက္မယ္ေပါ့။ ဒါေၾကာင့္က်မ္းဂန္တခ်ိဳ႕ကို ပိုးေပၚမွာ ေရးတယ္၊ အဲ့ဒါက်ေတာ့ ကုန္က်စာရိတ္မ်ား
လို႔ အမ်ားမသံုးႏိုင္ပါ။ အေနာက္တိုင္းမွာေတာ့ စကၠဴမေပၚခင္က သားေရျပားေပၚမွာေရးတယ္။  သိုးေရခြံ၊ ႏြားကေလးေရကို အထူးျပဳျပင္ေပးမွ မင္နဲ႔ ေရးလို႔ရတယ္။ သားေရအစား ဂရိ၊ ေရာမနဲ႔ အီဂ်စ္
မွာ ပက္ပီရပ္( papyrus, က်ဴပင္) ကိုသံုးတယ္၊ သူလည္းလုပ္ရတာ လက္ဝင္တယ္၊ ေစ်းႀကီးတယ္၊ ရွားတယ္။
    ခုေခတ္မွာ စာအုပ္နဲ႔ စာေရးကိရိယာေတြ သိပ္ေပါမ်ားလာတာဟာ စကၠဴေပၚလာတာကေန ဆင္းသက္တဲ့ ရလဒ္လို႔ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ စကၠဴနဲ႔ စာပံုႏွိပ္စက္ တြဲဖက္ေနေတာ့ စကၠဴဟာ ပံုႏွိပ္စက္
ေၾကာင့္ အသံုးတြင္တာ အမွန္ေတာ့ စကၠဴလို ေပါေပါသံုးစရာမရွိရင္  ပံုႏွိပ္စက္ဟာ သိပ္မတြင္ႏိုင္ပါ။
    ဆိုင္လန္တီထြင္ၿပီး ႏွစ္တစ္ေထာင္ေက်ာ္မွ ဥေရာပမွာ စကၠဴေပၚလာတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဥေရာပတိုက္သားက တီထြင္ႏိုင္တာမဟုတ္။ အာရပ္ေတြကို ဆရာတင္ရတယ္။  ဒီေနရာမွာ ေျပာရမွာက
တ႐ုတ္လုပ္ေပးတဲ့ စကၠဴကို ျမင္ၾကရေပမယ့္ တျခားအာရွတိုက္သားေတြ ဘယ္သူေတြကမွ သူတို႔ဘာသာ စကၠဴလုပ္မျဖစ္ဘူး။ အေသအခ်ာေျပာႏိုင္တာက စကၠဴစစ္စစ္ျဖစ္ဖို႔ လုပ္နည္းဟာ ခက္ခဲလိုက္
ပံုက အသင့္အတင့္တိုးတက္ေနတဲ့ ဓေလ့မွာ ဥာဏ္မပြင့္ႏိုင္တဲ့ နည္းျဖစ္မယ္။ သိပ္ထူးျခားထက္ျမက္စြမ္းေဆာင္ႏိုင္သူက တီထြင္ေပးမွ ျဖစ္ေပၚလာတာ။ ဆိုင္လန္က ဒီလို လူစားျဖစ္ၿပီး သူ႔ခ်မွတ္ေပး
တဲ့ စကၠဴလုပ္နည္းဟာ အေျခခံအားျဖင့္တူတူပါပဲ။

                                                                                                                                  ေက်ာ္စြာ100 (ေဒါက္တာသန္းထြန္း)
                                                                                                                                  The 100: Ranking of the most influential
                                                                                                                                  persons in History by Michael H.Hart

ႏ်ဴးကလီးယားဗံုး 15 လံုးထက္ပင္ ေပါက္ကြဲအား ပို၍ျပင္းေသာ ဥကၠာခဲ ကမာၻကို ျဖတ္သြား

                 ႏ်ဴးကလီးယားဗံုး 15 လံုးထက္ပင္ ေပါက္ကြဲအား ပို၍ျပင္းေသာ ဥကၠာခဲတစ္လံုးဟာ ကမာၻေျမကို ဧၿပီလ 15 ရက္ေန႔ညက လနဲ႔ ကမာၻအၾကား
အကြာအေဝးရဲ႕ 10ဆ ရွိတဲ့ေနရာကေန ျဖတ္သန္းသြားေၾကာင္း သိရသည္။ နကၡတၱေဗဒပညာရွင္ေတြဟာ အဲ့ဒီ စီးကရက္ပံု ဥကၠာခဲကို ဧၿပီလ 11 ရက္ေန႔
ညေနကတည္းက ေျခရာခံမိၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဥကၠာခဲဟာ ျမင္ကြင္းေပၚကေန ေပၚလိုက္ေပ်ာက္လိုက္ျဖစ္ေနတာကို နကၡတၱေဗဒပညာရွင္
ေတြဟာ အစပိုင္းမွာ အေျဖရွာမရျဖစ္ခဲ့ၾကေပမဲ့ သူ႔ရဲ႕ရွည္ေမ်ာေမ်ာပံုသ႑ာန္ေၾကာင့္ လည္တယ္ဆိုတာေနာက္က်မွ နားလည္သေဘာေပါက္ခဲ့ရပါတယ္။
2011 GP59 လို႔အမည္ေပးထားတဲ့ ဥကၠာခဲဟာ မီတာ 50ရွည္လ်ားၿပီး တစ္ပတ္လည္ဖို႔ 7မိနစ္ခြဲၾကာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္သူ႔ရဲ႕ေတာက္ပမႈဟာ 4မိနစ္ကို တစ္
ႀကိမ္ႏႈန္းေလာက္နဲ႔ ေျပာင္းေျပာင္းသြားပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတြကို တစ္ႏိုင္ငံလံုးနီးပါး ပ်က္စီးသြားႏိုင္တဲ့ အဲ့ဒီ ဥကၠာခဲကို ကမာၻေျမကေန မိုင္ေပါင္း 220,000 က
ေနျဖတ္သန္းသြားခဲ့ပါတယ္။ နကၡတၱေဗဒပညာရွင္ေတြဟာ ကမာၻေျမတစ္ဝိုက္မွာရွိတဲ့ ဥကၠာခဲေပါင္း 3000 ခန္႔ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိထားခဲ့ၾကၿပီး ျဖစ္ေပမဲ့ အဲ့ဒီ ဥ
ကၠာခဲကိုေတာ့ သတိမျပဳမိခဲ့ၾကပါဘူး။ အက္ဆက္ျပည္နယ္ ခ်မ္းဖို႔ဒ္က နကၡတၱေဗဒ ပညာရွင္ နစ္ခ္ဂ်ိမ္းဟာ အဲ့ဒီဥကၠာခဲကို ဧၿပီလ 11ရက္ေန႔ညမွာ စတင္
ေတြ႔ရွိခဲ့တာပါ။ သူက 11လက္မအခ်င္းရွိတဲ့ အေဝးၾကည့္မွန္ေျပာင္းနဲ႔ အဲ့ဒီ ဥကၠာခဲကို ေတြ႔ရွိခ်ိန္မွာ ဥကၠာခဲကို ေတြ႔ရွိခ်ိန္မွာ ဥကၠာခဲက ကမာၻေျမန႔ဲ 2,081,00
0 မိုင္အကြာကို ေရာက္ရွိေနပါၿပီ၊ ဒါေပမဲ့ ကမာၻေျမကို တိုက္ရိုက္ထိမွန္ႏိုင္ေျခ လံုးဝမရိွဘူးလို႔ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အခု ဥကၠာခဲရဲ႕ အရြယ္အစားဟာ 2009
ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလက အင္ဒိုနီးရွားကို က်ေရာက္ေပါက္ကြဲခဲ့တဲ့ ဥကၠာခဲထက္ ငါးဆပိုၿပီး ႀကီးမားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

                                                                                                                                                                   ကိုးကား

ျပည္ျမန္မာ ႏိုင္ငံတကာသတင္း ဂ်ာနယ္

လူဝီပါစတာ Louis Paster(1822.1895)

    ေဆးသမိုင္းမွာ တစ္ေယာက္တည္းအထူးခြ်န္ဆံုး ပုဂၢိဳလ္လို႔ ျပင္သစ္ဓါတုေဗဒဆရာ၊ ဇီဝေဗဒဆရာ လူဝီပါစတာကို အသိအမွတ္ျပဳထားၾကပါ
တယ္။ သိပၸံမွာ အသစ္အဆန္းေတြ အမ်ားႀကီး ပါစတာက ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္တယ္။ အဲ့ဒီအထဲမွာ အေက်ာ္ၾကားဆံုး အစြမ္းျပ ပညာက ေဝဒနာအစပိုး
မႊားကဆိုတဲ့ ႏိႈးေဆာ္သတိေပးခ်က္ျဖစ္ၿပီး ေဆးထိုးကာမွ်နဲ႔ ေရာဂါကာကြယ္တားဆီးႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။
    ပါစတာကို 1822ခုမွာ အေရွ႕ပိုင္းျပင္သစ္ ဒိုး(dole)အမည္ရွိၿမိဳ႕မွာ ေမြးဖြားပါတယ္။ ပါရီမွာေကာလိပ္ေက်ာင္းသားအျဖစ္နဲ႔ သိပၸံသင္တန္း
တက္ခဲ့တယ္။ ေက်ာင္းသားတုန္းကေတာ့ သူ႔ကို မဟာပညာေက်ာ္ (genius) ျဖစ္မယ့္လူလို႔ ထင္မွတ္စရာမရွိ၊ သူ႔ပါေမာကၡက ဓါတုေဗဒတပည့္
ေတြထဲမွာ သူလဲအလယ္အလတ္တန္းပါပဲလို႔ ေျပာခဲ့ဖူးတယ္။ ေဒါက္တာဘြဲ႔ကို 1847 မွာ သူရၿပီးေတာ့ သူ႔ပါေမာကၡ လူကဲမခတ္တက္ဘူးဆိုတာ
ကိုသူကစတင္ ျပသလိုက္တယ္။ ပါစတာက တာတာရစ္အက္ဆစ္ရဲ႕ မွန္ရိပ္သဖြယ္ ထင္ဟပ္တဲ့ အိဆိုမာ(Mirror-image Isomers) ခ်င္းမတူဘူး
လို႔ သုေတသနျပဳၿပီးေဖာ္ထုတ္လိုက္တဲ့အခါ ပါစတာဟာ အသက္ႏွစ္ဆယ့္ေျခာက္ႏွစ္မွာပဲ ထင္ရွားတဲ့ ဓါတုေဗဒဆရာတစ္ဆူ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။
    အဲ့ဒီေနာက္ ဖါမင္ေတးရွင္း အခ်ဥ္ေဖာက္ပံုကို ထူးထူးျခားျခား ဆက္လက္ေလ့လာၿပီး ဒီလိုလႈပ္ရွားလာတာဟာ အဏုဇီဝ႐ုပ္ သိပ္ေသးငယ္
တဲ့႐ုပ္ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ အဏုဇီဝ႐ုပ္ေၾကာင့္ မျဖစ္သင့္တဲ့ပစၥည္းျဖစ္လာၿပီး လူနဲ႔တိရစာၦန္ေတြကို အႏ ၱရာယ္ေပး
ပါတယ္။
    ပါစတာက ေရဂါဟာပိုးမႊားေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္ဆိုတဲ့ အယူကို စတင္ေျပာဆိုတဲ့ ပုဂၢိဳလ္မဟုတ္ပါ။ ဒီအေတြးကိုေရွးအထက္ကပဲတြင္တြင္က်ယ္
က်ယ္ တင္ျပတဲ့သူေတြက ဂီ႐ိုလမိုဖရာကပ္စတို႐ို၊ ဖရက္ဒရစ္ဟဲန္ေလ စတဲ့လူေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပါစတာကေတာ့ ဒီအယူအဆကို ထက္
ထက္သန္သန္ ေလ့လာလိုက္စားၿပီး လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ခ်က္ေတြနဲ႔ သိပၸံပညာရွင္ေလာကကို သူေျပာတာမွန္ကန္တယ္လို႔ယံုၾကည္လက္ခံလာ
ေအာင္စြမ္းေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။
    ပိုးေၾကာင့္ ေရာဂါျဖစ္ပြားတယ္ဆိုရင္ ယုတၱိေဗဒအရ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲကို ေဘးျဖစ္ေစမယ့္ ပိုးမဝင္ေအာင္တားႏိုင္ရင္ေရာဂါမရွိႏိုင္ေတာ့ဘူး
လို႔ ဆိုရမယ္။ ပါစတာက ေဆးဆရာေတြကို မန္းေဆး (Antiseptic) နည္းေတြရဲ႕ အေရးပါပံုကို သင္ေပးတဲ့အျပင္ ခြဲစိတ္ကုသနည္းေတြမွာမန္း
ေၾကေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္လို႔ သင္ေပးတဲ့ ဂ်ိဳးဆက္လစ္စတာကို တက္ႏိုင္သေလာက္ ေရွ႕ေဆာင္လမ္းျပလုပ္ေပးခဲ့တဲ့သူပါ။
    ေဘးျဖစ္ေစမယ့္ ပိုးဟာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ထဲကို အစားအေသာက္က ဝင္တာျဖစ္ပါတယ္။ ပါစတာက ပါစတာနည္းတားျမစ္ပံုေခၚတဲ့ စိမ္ရည္မွာ
အဏုဇီဝ႐ုပ္ဖ်က္ဆီးနည္းကို စတင္ေဖာ္ထုတ္ေပးပါတယ္။ သူ႔နည္းကို လိုက္နာပါရင္ ႏြားႏို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါျဖစ္တာကို အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ျဖတ္
ေပးႏိုင္ပါတယ္။    
    အသက္ငါးဆယ့္ငါးေလာက္ေရာက္တဲ့အခါ လူေရာကြ်ဲႏြားမ်ားကိုပါ ေသေစႏိုင္တဲ့ ေထာင့္သန္းနာကို ေလ့လာတယ္။ ဒီေရာဂါကိုျဖစ္ေစတ
က္တဲ့ ပိုးတစ္မ်ိဳးကို ပါစတာက အတိအက် ေဖာ္ထုတ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါထက္ပိုၿပီး အေရးပါတဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္က ေထာင့္သန္းနာ၊ တုတ္တံပိုး
ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမ်ိဳးညံ့ပိုးမ်ိဳးကို ႏြားလိုအေကာင္မ်ိဳးမွာ ေဆးထိုးအပ္နဲ႔ထိုးသြင္းလိုက္ရင္ အသက္မစုိးရိမ္ရတဲ့ ေထာင့္သန္းနာ
ရတယ္။ အဲ့ဒါကို နည္းနည္းေဝဒနာခံၿပီးတဲ့အေကာင္မွာ ေသေလာက္တဲ့ေထာင့္သန္းနာမဝင္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ ဒီလို ပါစတာက ကြ်ဲႏြားေထာင့္သန္းနာ
ၿပီးေအာင္ လုပ္တဲ့နည္းကို လူသိရွင္ၾကားအထင္အရွားလုပ္ျပေတာ့ လူေတြအမ်ားႀကီးစိတ္ဝင္စားၿပီး တအံ့တၾသ ျဖစ္ၾကရပါတယ္။ အဲ့ဒီကမွ သူ
လုပ္ပံုကို စံထားနည္းမီၿပီးတျခားကူးစက္တက္တဲ့ ေရာဂါေတြကိုပါ ဘယ္လိုကာကြယ္ရင္ျဖစ္ႏိုင္မယ္လို႔ သေဘာေပါက္လာၾကၿပီး သူလုပ္သလို လိုက္လုပ္ၾကပါတယ္။
    ပါစတာတစ္ဦးတည္း လုပ္ၿပီးလူသိမ်ားလွတဲ့ စြမ္းေဆာင္ခ်က္ကေတာ့ သိပ္ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ ေခြး႐ူးေရာဂါ (rabies) ကို ကာကြယ္
နည္းထုတ္ေပးတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပါစတာရဲ႕ အေျခခံစိတ္ကူးကိုလိုက္ၿပီး တျခားသိပၸံဆရာေတြက ထိုးေဆး (Vaccine) အမ်ိဳးမ်ိဳးလုပ္လာၾက
ေတာ့ေၾကာက္စရာကပ္ေရဂါေတြျဖစ္တဲ့ တိုက္ဖြိဳက္ေရာဂါနဲ႔ သြက္ခ်ာပါဒပိုလီယိုေရာဂါ မ်ိဳးကိုေတာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္တဲ့ ထိုးေဆးေတြ ေပၚလာ
ပါေတာ့တယ္။
    ပါစတာဟာ မႀကံဳဖူးေလာက္ေအာင္ ထူးျခားတဲ့ ဇြဲ၊ လံုးလနဲ႔ အလုပ္ကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ မခိုမကပ္လုပ္တဲ့လူျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ကိုပဲ ဦးတိုက္
ေက်းဇဴးတင္ၿပီး သူလုပ္လို႔သာ ဒါေတြေပၚေပါက္ခဲ့ရတယ္လို႔ေျပာစရာ အတိုအထြာကိစၥေတြလဲ အမ်ားႀကီးရွိပါေသးတယ္။ အဏုဇီဝ႐ုပ္ဆိုတာ အလိုအေလ်ာက္ မ်ိဳးဆက္တစ္ခုစီ အလိုက္ေပၚလာတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ သူကပဲလက္ေတြ႔ စမ္းသပ္ခ်က္ေတြအရ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့တာျဖစ္တယ္။ပါစ
တာပဲ တခ်ိဳ႕အဏုဇီဝ႐ုပ္ေတြဟာ ေလမလို ဇီဝနျဖစ္တယ္။ ဆိုလိုတာက ေလမရွဳရဘဲ၊ လြတ္လပ္တဲ့ေအာက္ဆီဂ်င္မရပဲ အသက္ရွင္ၿပီး ေနႏိုင္
တယ္လို႔ ပါစတာကေဖာ္ထုတ္ေျပာျပပါတယ္။ ပိုးမွ်င္ထြက္တဲ့အေကာင္ေတြမွာ က်ေရာက္တဲ့ေရာဂါကို ရွာႏိုင္တဲ့အတြက္လဲ စီးပြားေရးမွာအသံုး
ဝင္တဲ့ အသိဥာဏ္တစ္ခုကိုေပးခဲ့ပါတယ္။ ၾကက္ကာလဝမ္းေရာဂါအတြက္ ထိုးေဆးလဲ သူ႔ပညာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ပါရီၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးနားမွာပဲပါစတာ
ဟာ1895 မွာ ကြယ္လြန္သြားပါတယ္။


                                                                                                                                                ကိုးကား
                                                                                                                             
                                                                                                                              ေက်ာ္စြာ 100 (ေဒါက္တာသန္းထြန္း)
                   





   

ဂုဂလီယယ္မို မာကိုနီ GUGLIELMO MARCONI (1874-1973)

ေရဒီယိုတီထြင္သူ ဂုဂလီယယ္မိုမာကိုနီကို အီတလီ၊ ဗိုလိုငါမွာ ၁၈၇၄က ေမြးဖြားပါတယ္။ မိဘေတြက ခ်မ္းသာၾကြယ္ဝၾကလို႔ အိမ္မွာပဲ ဆရာေတြပင့္ၿပီး
ပညာသင္ေပးပါတယ္။ ၁၈၉၄မွာ အသက္ ၂၀ ျပည့္တဲ့အခါ မာကိုနီက အရင္ႏွစ္အတန္ၾကာ ဟိန္ရစ္ေဟာ့ဇ္ စမ္းသပ္တဲ့အေၾကာင္းေတြကို ဖတ္မိတယ္။ အဲ့ဒီ စမ္းသပ္ခ်က္ေတြက လက္ေတြ႔ထင္ရွားျပသႏိုင္တဲ့ အကြက္က အလင္းေရာင္နဲ႔ လ်င္ျမန္ျခင္းနဲ႔ အတူ မ်က္ေစ့နဲ႔ မျမင္ႏိုင္တဲ့ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လႈိင္းေတြဟာ ေလထဲမွာပ်ံ႕လြင့္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။
    အဲ့ဒီအခါမွာ ဝုိင္ယာႀကိဳးမပါပဲ သိပ္ေဝးကြာတဲ့ေနရာေတြအထိ လိုခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ကို သေကၤတနဲ႔ ပို႔ႏိုင္ေတာ့မယ္လို႔ဆိုတဲ့ စိတ္ကူးဟာ မာကို
နီဆီမွာ ခ်က္ျခင္းမီးပြင့္သလို ဝင္းခနဲ ျဖစ္သြားတယ္။ ေၾကးနန္းႀကိဳးနဲ႔ ရိုက္ၿပီး သတင္းပို႔ေနတာထက္ အမ်ားႀကီး ပိုစြမ္းတဲ့ နည္းရေတာ့မယ္လို႔သိၿပီး။ ဥပမာ ဒီနည္းနဲ႔ ပင္လယ္ထဲက သေဘာၤကိုသတင္းပို႔ႏိုင္ပါေတာ့မယ္။
    တစ္ႏွစ္ေလာက္ ႀကံစည္စိတ္ကူးေဆာင္ရြက္တဲ့အခါ ၁၈၉၅ ခုႏွစ္မွာ မာကိုနီဟာ သံုးျဖစ္တဲ့နည္းကို ေအာင္ျမင္စြာ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ၿပီ။ ၁၈၉၆ေရာက္ေတာ့
အဂၤလန္မွာ သူတီထြင္တဲ့နည္းကို ျပသလို႔ ဒီနည္းမွာ သူစတင္သူပဲ။ မူပိုင္ျဖစ္တယ္လို႔ အသိအမွတ္ျပဳတာကို ခံရတယ္။ အဲ့ဒီအခါ မာကိုနီက ကုမၸဏီတစ္ခုတည္ေထာင္ၿပီး ပထမဆံုး မာကိုနီဂရမ္ကို ၁၈၉၈မွာ ပို႔လႊင့္ခဲ့တယ္။ ေနာက္တစ္ႏွစ္က်ေတာ့ သူက အဂၤလိပ္ေရလက္ၾကားကို ျဖတ္ၿပီး ဝုိင္ယာလက္မက္ေဆ့ခ်္ ပို႔ႏိုင္ပါတယ္။ သူ႔တီထြင္ခ်က္ေတြထဲမွာ အေရးပါဆံုး တစ္ခုအတြက္ မူပိုင္ခြင့္ကို ၁၉၀၀ ျပည့္မွ ရရွိေပမဲ့ ဒီအတြင္းမွာ သူ႔မူပိုင္အသစ္ထြင္တဲ့နည္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။၁၉၀၁ ခုမွာ အတၱလန္တစ္ သမုဒၵရာကိုျဖတ္ၿပီး အဂၤလန္က ျႏဴေပါင္လင္ကို ေရဒီယိုသတင္းပို႔ႏိုင္
ခဲ့ပါတယ္။
    အက္စ္အက္စ္ရီပတ္ဗလစ္ နာမည္ရွိတဲ့ သေဘၤာ ၁၉၀၉ ခုႏွစ္က ပင္လယ္မွာ တိုက္ခိုက္နစ္ျမဳပ္တဲ့အခါ အခုတီထြင္ခ်က္ရဲ႕အသံုးတည့္ပံုကို ျပဇာတ္စင္ေပၚတင္ျပသလို ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း ျမင္ၾကရပါတယ္။ ေရဒီယိုသတင္းစကားနဲ႔ အကူအညီေတာင္းခံႏိုင္ခဲ့လို႔ ကယ္မယ့္သူေပၚလာၿပီး လူေျခာက္ေယာက္ကလြဲလို႔ က်န္သူအားလံုးကို ကယ္တင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီႏွစ္ကပဲ ဂုဂလီယယ္မိုမာကိုနီကို သူ႔တီထြင္ခ်က္ေတြေၾကာင့္ ႏိုဘယ္ဆုခ်ီး
ျမႇင့္ျခင္း ခံရပါတယ္။ ေနာက္တစ္ႏွစ္က်ေတာ့ ေရဒီယိုအသံလႊင့္ခ်က္ေတြကို မိုင္ေျခာက္ေသာင္းေက်ာ္ေဝးတဲ့ အိုင္ယာလန္မွ အာဂ်င္တီးနားထိ
ေအာင္ျမင္စြာေပးပို႔ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ တစ္လက္စတည္း ဆက္ၿပီးေျပာရမယ္ ေပးပို႔တဲ့ သတင္းစာကို ေမာ့သေကၤတ ဝွက္ေမာ့ကုတ္စနစ္အရအထက္တန္းနဲ႔
ေပးပို႔ရပါတယ္။ ေရဒီယိုနဲ႔ အသံကိုပို႔လို႔ရၿပီ ဆိုတာသိေပမဲ့ ၁၉၀၆ ေရာက္မွ ဒီလိုပို႔ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေရဒီယိုအသံလႊင့္နည္းကို စီးပြားျဖစ္(တြင္တြင္က်ယ္
က်ယ္) သံုးတာကေတာ့ ၁၉၂၀ ေက်ာ္ၿပီးစ ႏွစ္ေတြေရာက္မွ အသံုးျပဳလာၾကပါတယ္။အဲ့ဒီအခါက်ေတာ့လဲ ဒီနည္းဟာ သိပ္ေခတ္စားၿပီး သိပ္အေရးပါ
လာပါတယ္။အခုလိုအလြန္အမင္းအေရးပါ အသံုးဝင္တဲ့နည္းကို မူပိုင္မွတ္ပံုတင္ဖို႔ ႐ံုးတက္ၿပီး ၿပိဳင္ဆိုင္ျငင္းခံုၾကေတာ့လို႔ လႈံ႕ေဆာ္ေပးသလိုျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္႐ံုးေတာ္က မာကိုနီကိုပဲ ဒီနည္းကို ေရွးဦးအက်ဆံုး ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္သူလို႔ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းပဲ ၁၉၁၄ ခုႏွစ္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ေပးၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ဆက္လက္ျငင္းခံုျခင္း မျပဳၾကေတာ့ပါဘူးး။ သူ႔ဘဝနိဂံုးမခ်ဳပ္ခင္ေနာက္ပိုင္းႏွစ္ေတြမွာ လိႈင္းတိုနဲ႔ မိုင္ခ႐ိုလႈိင္း ဆက္သြယ္ေရးဆိုင္ရာ သုေတသနမွာ အေရးပါတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေဖာ္ထုတ္ေပးခဲ့ပါေသးတယ္။ ေရာမမွာ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္က ကြယ္လြန္သြားပါတယ္။
    မာကိုနီဟာ နည္းသစ္ရွာေပးႏိုင္သူလို႔ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားတဲ့အတြက္ သူ႔ေက်းဇူးႀကီးမားတာကို ေရဒီယိုနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥအဝဝမွာ ထင္ထင္ရွားရွား
ေတြ႔ၾကရပါတယ္။(တယ္လီေဗးရွင္း ႐ုပ္သံလႊင့္)ကို တီထြင္သူစာရင္းထဲမွာ မာကိုနီမပါ။ ဒါေပမဲ့ ေရဒီယိုထည့္သြင္းတာဟာ တယ္လီေဗးရွင္းရဲ႕ အင္မတန္အေရးပါတဲ့ေရွ႕ေတာ္ေျပးမဟုတ္ပါလား။ ထင္ရွားတဲ့ အခ်က္က ႀကိဳးမဲ့ဆက္သြယ္ေရးဟာ ေခတ္သစ္ကမာၻမွာ အင္မတန္ႀကီးက်ယ္
အဖိုးတန္ေနတယ္။ ဒီနည္းကို ကိုင္ဆြဲၿပီး သတင္းလႊင့္တယ္။ ေဖ်ာ္ေျဖတယ္။ စစ္ေရးစစ္မႈထုတ္ျပန္တယ္။ သိပၸံသုေတသနကို အသိေပးတယ္။ ရဲနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ မႈခင္းကိုအမ်ားသိေစတယ္။ တျခားကိစၥအမ်ားႀကီးလဲသံုးပါတယ္။ ကိစၥေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အရင္ငါးဆက္အထက္က တီထြင္ခဲ့တဲ့ ေၾကးနန္းကို ဆက္သံုးလဲ ျဖစ္တာပဲ ဆိုေပမဲ့ ကိစၥေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေရဒီယိုကို ဖယ္ထုတ္လို႔မရပါ။ ေရဒီယိုက ဆက္သြယ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ လမ္း
ေပၚကယာဥ္ရထားနဲ႔ ပင္လယ္ထဲက သေဘၤာေပၚကို ပ်ံသန္းေနတဲ့ ေလယာဥ္ပ်ံဟာ လဟာျပင္က ၿဂိဳလ္တုအထိ လက္လွမ္းမီတယ္။ တယ္လီဖုန္းထက္
ပိုၿပီး အရာေရာက္တာလဲ ရွင္းရွင္းႀကီး သိႏိုင္တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေရဒီယိုေနရာမွာ တယ္လီဖုန္းသံုးလဲျဖစ္တယ္ဆိုေပမဲ့ တယ္လီဖုန္းမေရာက္တဲ့
ေနရာဆိုရင္ ေရဒီယိုသတင္းကိုပဲ သံုးၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
                               
                                                                                                                                      ကိုးကား
                                       
                                                                                                                    ေဒါက္တာသန္းထြန္း - ေက်ာ္စြာ ၁၀၀

ေသာမတ္ အယ္ဒီဆင္ THOMAS EDISON (1847-1931)

                  နည္းသစ္နည္းဆန္း အမ်ိဳးမ်ိဳးတီထြင္ႏိုင္တဲ့ ေသာမတ္အဲလ္ဖာအယ္ဒီဆင္ဟာ အိုင္ဟိုင္အို၊ မီလန္မွာ 1847 က ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။ေက်ာင္း
ေနရတဲ့ ကာလက အစုစုသံုးလပဲ ရွိတယ္။ သူ႔ေက်ာင္းဆရာက သူ႔ကို ဉာဏ္ေႏွးေကြးသူ(ဉာဏ္မမီသူ)လို႔ ယူဆတယ္။
                 အယ္ဒီဆင္ ပထမဆံုး တီထြင္တဲ့ ပစၥည္းက လွ်ပ္စစ္နဲ႔ မဲေရတြက္စက္ျဖစ္တယ္။ အဲ့ဒီ အခ်ိန္မွာ သူ႔အသက္က (21)ႏွစ္ပဲရွိေသးတယ္။သိပ္မ
ေရာင္းရဘူး၊ ဒါေၾကာင့္ အယ္ဒီဆင္ဟာ အေရာင္းရသြက္မဲ့ ပစၥည္းကိုပဲရွာၿပီး တီထြင္မယ္လို႔ စိတ္ပိုင္းျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ မဲေရစက္တီထြင္ၿပီး မၾကာမီ
ပစၥည္းေရစနစ္ကို တီထြင္ၿပီး ေဒၚလာ(40 000) နဲ႔ေရာင္းရတယ္။ အဲ့ဒီအခါက ဒီေလာက္ေငြဟာ အဆမတန္မ်ားပါတယ္။ ေနာက္ထပ္တီထြင္ခ်က္ေတြ
ဆက္တိုက္ထြက္လာပါတယ္။ မၾကာမီ အယ္ဒီဆင္ဟာ နာမည္ေက်ာ္ လူခ်မ္းသာတစ္ေယာက္ျဖစ္လာပါတယ္။ သူကိုယ္တိုင္ အစအဆံုး တီထြင္တဲ့ ပစၥည္း
ကေတာ့ သီခ်င္းဓါတ္စက္ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၈၇၇ မွာ သူကိုယ္တိုင္ စတင္ႀကံဆ တီထြင္တဲ့ ပစၥည္းလို႔ မွတ္ပံုတင္ခဲ့ပါတယ္။သူထြင္တဲ့ ပစၥည္းေတြထဲမွာ ကမာၻ
သံုးအထူးအေရးပါတဲ့ ပစၥည္းကေတာ့ ၁၈၇၉ ခုမွာ တီထြင္တဲ့ အေရာင္ေတာက္ပတဲ့ မီးလံုးျဖစ္ပါတယ္။
            လွ်ပ္စစ္အလင္းေရာင္စနစ္ကို အယ္ဒီဆင္က မစပါ။ အရင္ခပ္ေစာေစာက ပါရီလမ္းေတြကို မီးထြန္းဖို႔ လွ်ပ္စစ္မီးအိမ္ဆိုတာ ရွိခဲ့ဖူးတယ္။
အယ္ဒီဆင္က မီးသီးလုပ္တယ္။ သူကိုယ္တိုင္တီထြင္တဲ့ လွ်ပ္စစ္အားေပးစက္ကိုသံုးၿပီး ေနအိမ္မွာ မီးထြန္းလြယ္ကူေအာင္ လုပ္ေပးပါတယ္။ ၁၈၈၂ခုမွာ
သူ႔ကုမၸဏီက ၿမိဳ႕ေတာ္နယူးေယာက္ေနအိမ္သံုး လွ်ပ္စစ္မီးလံုးဆင္ၿပီး မီးထြန္းေပးတဲ့အတြက္ အဲ့ဒီကစၿပီး ေနအိမ္သံုး လွ်ပ္စစ္မီးဟာ တစ္ကမာၻလံုးျပန္႔ႏွံ႔
တြင္က်ယ္သြားပါတယ္။
             လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားကို ကိုယ္ပိုင္အိမ္တြင္းေရာက္ေအာင္ ျဖန္႔ျဖဴးတဲ့ကုမၸဏီကို စတင္တဲ့အတြက္ အယ္ဒီဆင္ဟာ အလြန္အမင္းႀကီးမားတဲ့စက္မႈ
လုပ္ငန္းႀကီးတစ္ရပ္ကို ထြန္းကားလာေအာင္ အစပ်ိဳးသူျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္တမ္းျဖစ္ပံုကို စာရင္းတင္ရရင္ ဒီအိမ္သံုးလွ်ပ္စစ္ဟာ မီးထြန္းရံုသာမကအခု
ဆိုရင္ ရုပ္လႊင့္စက္ကအစ အဝတ္ေလွ်ာ္စက္အထိ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားကို ဗဟိုဌာနတစ္ခုက ပိုက္ကြန္ျဖာသလို ျဖန္႔ျဖဴးႏိုင္လို႔ လွ်ပ္စစ္သံုး စက္မႈလုပ္ငန္းအ
ႀကီးအက်ယ္ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။
             အက္ဒီဆင္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ဝင္ၿပီးေဆာင္ရြက္တဲ့ ကိစၥေနာက္တစ္ခုက ရုပ္ရွင္ကင္မရာနဲ႔ ပရိုဂ်က္တာျဖစ္ပါတယ္။ တယ္လီဖုန္းမွာ(သူတီ
ထြင္တဲ့ ကာဗြန္အသံေျပာင္းနည္းေၾကာင့္ အသံကိုၾကည္လင္ျပတ္သားေအာင္ ၾကားႏိုင္လို႔)သူက အေရးပါတဲ့ တိုးတက္မႈတစ္ရပ္ကို လုပ္ေပးတယ္လို႔ဆို
ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုပဲ သံႀကိဳးနဲ႔ သတင္းစကားပို႔တဲ့နည္းနဲ႔ စာေရးကူးတဲ့ လက္ႏွိပ္စက္ေတြဟာ ေကာင္းသထက္ေကာင္းေအာင္ သူပါဝင္ျပဳျပင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့
ပါတယ္။ အျခားတီထြင္ခ်က္ေတြက ႏႈတ္ေျပာကိုမွတ္တဲ့စက္၊ စာကိုမိတၳဴကူးတဲ့စက္နဲ႔ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားကို သိုေလွာင္တဲ့ ဓါတ္ခဲေတြျဖစ္ပါတယ္။ အယ္ဒီဆင္ရဲ႕ တီထြင္မႈ အစုစုဟာ မွတ္ပံုတင္ၿပီး အားလံုးအစုစုတစ္ေထာင္ေက်ာ္ရွိတယ္။ အံ့ၾသကုန္ႏိုင္ဖြယ္ရာမရွိပါ။
             အခုလို အံ့ၾသရတဲ့ အစြမ္းဟာဘာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲလို႔ေမးရင္ သူစၿပီး တီထြင္မႈေတြ လုပ္စကပဲ အယ္ဒီဆင္ဟာ တကယ္စြမ္းတဲ့ပညာရွင္
တစ္ခ်ိဳ႕ကို လက္ေထာက္အျဖစ္နဲ႔ငွားၿပီး နယူးဂ်ာစီၿမိဳ႕ မင္လိုပတ္မွာ သုေတသနဓါတ္စမ္း႐ံု ထူေထာင္ထားတဲ့ အတြက္ ျဖစ္တယ္လို႔ေျဖရပါမယ္။ဒီကနဦး
(အစ) ပံုစံကို လိုက္ၿပီး စက္မႈလုပ္ငန္းႀကီးေတြေဆာင္ရြက္တဲ့အဖြဲ႔ေတြက သုေတသနဓါတ္စမ္း႐ံုေတြကို ထားလာၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီလို ပစၥည္းကိရိယာစံုကို
အသင့္ ဆင္ထားၿပီး လူေတာ္ေတြက အဖြဲ႔လုပ္ငန္းအျဖစ္ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္နည္းကို အယ္ဒီဆင္က စတင္ထီထြင္သူျဖစ္ေပမဲ့ ဒါမ်ိဳးသူမ်ားလိုက္မလုပ္
ရလို႔ မွတ္ပံုတင္ခြင့္ေတာ့မရခဲ့ပါ။
          အယ္ဒီဆင္ဟာ တီထြင္သူ သက္သက္မဟုတ္ပါ။ စက္မႈကုမၸဏီေတြ အမ်ားႀကီးေထာင္ၿပီး ကုန္ပစၥည္းေတြထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်ပါေသးတယ္။
ေနာက္ဆံုးအင္မတန္အရာေရာက္ တြင္က်ယ္လာတဲ့ ကုမၸဏီျဖစ္ပါတယ္။ မူလဝါသနာက သိပၸံပညာရွင္စစ္စစ္မဟုတ္ေပမဲ့ အက္ဒီဆင္ဟာ အေရးပါအရာ
ေရာက္တဲ့ သိပၸံနည္းတစ္ခုကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ ၁၈၈၂ မွာ သူဟာ ေလမရွိသေလာက္ျဖစ္ေအာင္ စုပ္ယူထားတဲ့ေနရာမွာ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္
စီးေခ်ာင္းကို ထိမေနတဲ့ႀကိဳးႏွစ္ခုမွာ လႊတ္ထားလို႔ရတယ္ဆိုတာ စမ္းသပ္ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့တယ္။ ဒီ အျခင္းအရာကို အက္ဒီဆင္လက္ရာလို႔ ေခၚတယ္။
အဲ့ဒါကို အဲ့ဒါကို အသင့္အတင့္ စိတ္ဝင္စားစရာျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာ႐ံုနဲ႔ မၿပီးေသးဘူး။ လက္ေတြ႔အလုပ္ေတြမွာ အေရးပါအရာေရာက္တယ္လို႔ ျဖည့္စြက္
ေျပာဖုိ႔လိုပါတယ္။ အဲ့ဒီကစၿပီး တစတစ ေလမရွိတဲ့ ဖန္ျပြန္ေပၚလာၿပီး လွ်ပ္စစ္စက္မႈမွာ အေျခခံျဖစ္လာပါတယ္။
               သူ႔တစ္သက္လံုး အယ္ဒီဆင္ဟာ နားပင္းမတက္ညံ့တယ္။ ဒီလိုဒုကၡရွိေနတာေတာင္ အလုပ္ကုိ ပင္ပင္ပန္းပန္းဇြဲႀကီးႀကီးနဲ႔ လုပ္ႏိုင္တာအ့ံ
ၾသစရာျဖစ္ပါတယ္။ အယ္ဒီဆင္က (ပထမဇနီးငယ္ငယ္နဲ႔ ေသဆံုးလို႔) ေနာက္အိမ္ေထာင္ျပဳပါတယ္။ ဇနီးတစ္ေယာက္နဲ႔ သားသမီးသံုးေယာက္စီ
ရပါတယ္။နယူးဂ်ာစီ အေနာက္ေအာရိမ့္မွာ 1931က် ေသဆံုးပါတယ္။

                                                                                                                                             ကိုးကား

                                                                                                                           ေဒါက္တာသန္းထြန္း - ေက်ာ္စြာ ၁၀၀